Nowy (nie)wspaniały świat

Trzydzieści tysięcy za gwałt, siedemdziesiąt tysięcy za zabójstwo, czterysta tysięcy za oszustwo przeciw Korporacji. Stojący na uprzywilejowanej pozycji bogacze bez mrugnięcia okiem spłacają karę; ci, których na to nie stać, latami odpracowują społeczny dług w więzieniach. Pracujący w Kryminalnym Biurze Obrachunkowym Theo Miller zajmuje się szacowaniem kosztów przestępstw. Bohater jest tylko małym trybikiem w korporacyjnej maszynie, która – poprzez kontrolę nad systemem karnym – ma zaprowadzić ład w społeczeństwie. Monotonne życie Theo ogranicza się do mechanicznej pracy i samotnych wieczorów spędzanych w wynajmowanym klaustrofobicznym pokoju. Skomplikowana przeszłość zaczyna się o niego upominać, gdy spotyka dawną znajomą. Jej zabójstwo staje się początkiem indywidualnej walki bohatera z bezdusznym systemem.

„84 000” to kolejna książka brytyjskiej pisarki Catherine Webb wydana pod pseudonimem Claire North. Autorka znana ze swoich powieści fantastycznych i thrillerów tym razem stworzyła powieść dystopijną. Kreując wizję niedalekiej przyszłości, sięgnęła do najważniejszych dzieł literackich i filmowych. W opresyjnym systemie czuć Orwellowskiego ducha, a społeczne bolączki przywodzą na myśl „Metropolis” Fritza Langa. Wizja Wielkiej Brytanii kontrolowanej przez wszechmocną Korporację wyrasta jednak głównie z refleksji nad współczesnymi zagrożeniami i tendencjami rozwojowymi. Stworzony na potrzeby powieści system na pierwszy rzut oka wydaje się sprawnie funkcjonującym mechanizmem, jednak w rzeczywistości stanowi maszynkę do zarabiania pieniędzy dla nielicznej grupy uprzywilejowanych oraz sprzyja tworzeniu społecznych podziałów i pogłębianiu nierówności. W całość wpleciony został wątek kryminalny, który pomaga czytelnikowi eksplorować wykreowany przez autorkę świat.

Początkowo skromna, indywidualna historia rozrasta się do rozmiarów społecznej walki, gdzie Theo Miller jest tylko jednym z bohaterów. Autorka prowadzi wielotorową narrację, w której mieszają się wątki i płaszczyzny czasowe. Chaotyczny, fragmentaryczny i achronologiczny sposób opowiadania oddaje perspektywę głównego bohatera – niepoukładane myśli, skrawki wspomnień, zniekształcone obrazy. Czytanie tej książki przypomina trochę układanie puzzli: z każdym dopasowanym elementem układanki rośnie satysfakcja. W tej ciekawej konstrukcji gubi się jednak sama historia. Wątek kryminalny nie dorównuje zawiłej formie, a apatyczny bohater zatrzymuje akcję w miejscu. Autorka stara się popychać wydarzenia do przodu, wprowadzając ciekawe postaci drugoplanowe, ostatecznie jednak porzuca najbardziej intrygujące wątki, bez satysfakcjonującego rozwiązania. Claire North zbyt często ulega sentymentalnym pobudkom, sprowadzając motywacje bohaterów do prywatnej vendetty.

Z ciekawej refleksji nad rzeczywistością zrodziła się poprawna powieść, w której na pierwszy plan wychodzi chęć odwetu, a oryginalna wizja świata staje się jedynie tłem historii, którą słyszeliśmy już wielokrotnie. Brytyjska autorka potrafi rozbudzić apetyt, jednak jej najnowsza książka nie jest w stanie go zaspokoić.

Magdalena Wilk