Śmiercionośne myśli. Dlaczego intelektualiści niszczą nasz świat

Nie wiem czy dowiedziałem się jak być konserwatystą, ale i tak jestem pod wrażeniem. Dobrze napisane. Tego typu książkom smaku dodaje upływ czasu od ich napisania. Te dobre nie tylko się nie starzeją i nie dezaktualizują, ale przeciwnie, stają się proroctwem, dowodem przenikliwości autora. Książka, a właściwie jej końcowy fragment, wzbudziła we mnie dojmujący smutek. Autor próbuje zmierzyć się z problemem konserwatystów na całym świecie, ale w Anglii odczuwany szczególnie boleśnie, czyli jak być konserwatystą bez wiary w Boga. Nieodłączną częścią krajobrazu brytyjskiej prowincji jest parafialny kościół. Tylko jest to kościół bez wiernych. Tu ewidentnie autor nie ma pomysłu. Nie wiem czy ktokolwiek w Europie ma. Tak czy inaczej tego typu książki powinni przeczytać zarówno ci, którzy aspirują do miana konserwatysty, jak i ci których serce bije po lewej stronie. Wart uwagi jest rozdział poświęcony ekologii. Scruton ma rację. Częścią konserwatywnej agendy w naturalny sposób jest roztropna troska o środowisko naturalne. Oczywiście kluczem jest tu słowo "roztropna".

Ta książka jest doskonałym przykładem na to, że Stanisława Michalkiewicza równie dobrze się czyta, jak i słucha. Nie traci on nic ze swojego ciętego, a jednocześnie barwnego języka. Sama publikacja stanowi znakomite przedstawienie idei konserwatywno-liberalnych, a zarazem zwraca uwagę na to, czym jest prawdziwy liberalizm w swoim pierwotnym, semantycznym znaczeniu – wolny od współczesnych zniekształceń, które sprawiają, że wielu konserwatystów i katolików odnosi się do niego z niechęcią. Polecam każdemu zapoznanie się z ideami przedstawionymi w tej książce i symboliczne „odebranie” liberalizmu tym, którzy go dziś wypaczyli. Jedynym minusem tej publikacji może być fakt, że dla osób, które regularnie słuchają pana Stanisława, wiele z zawartych tu myśli może wydać się wtórna – choć to właśnie w tej książce zostały one pierwotnie sformułowane.

Każda celna krytyka lewicy jest cenna – szkoda, że ta jest taka drewniana. Liczyłem na znacznie większe „miażdżenie”, które sugeruje tytuł, tymczasem w treści autor jest bardzo powściągliwy i nawet potrafi chwalić idoli lewicy za pewne szczegóły. Niestety pozycja nie dla każdego. Nieobeznani z filozofią powinni prędzej sięgnąć po przystępniejszych „Intelektualistów” Johnsona. Od Scrutona na ten moment mogę polecić jedynie „O naturze ludzkiej”. --------------------------------- „Skuteczność, z jaką przy użyciu tych terminów udawało się marginalizować i potępiać przeciwników, umocnił komunistów w przekonaniu, że zmieniając słowa, można zmienić rzeczywistość”. „Nowomowa pojawia się wówczas, gdy główny cel języka – przedstawienie rzeczywistości przy użyciu słów – zastąpiony zostaje przez cel alternatywny, a więc roztoczenie władzy nad rzeczywistością. Fundamentalny akt mowy jest tylko powierzchownie przedstawiony przez twierdzącą składnię gramatyczną. Zdania nowomowy brzmią jak twierdzenia, lecz ich magia drzemie w logice, którą są podszyte. Za sprawą tej magii słowa zwyciężają nad rzeczami, racjonalne rozumowanie staje się bezcelowe, a wszelki opór staje się wręcz niebezpieczny. W rezultacie nowomowa rozwinęła swoją unikatową składnię, która, choć zbliżona do składni charakterystycznej dla zwykłych opisów, zręcznie unika wszelkich konfrontacji z rzeczywistością i zdemaskowania przez logikę racjonalnego rozumowania. Francoise Thom przedstawia tę teorię w swojej znakomitej pracy La langue de bois, w której cel komunistycznej nowomowy określa ironicznie jako obronę „ideologii przed nikczemnymi atakami rzeczywistości". Najważniejszą częścią tej rzeczywistości są ludzie – przeszkody, które system rewolucyjny musi pokonać, a każda ideologia ma obowiązek zniszczyć”. „Natomiast tam, gdzie fakty świadczą zdecydowanie przeciwko wersji Marksa, Hobsbawm celowo ich unika. Jedną ze słynnych przepowiedni Marksa był upadek płac pod naporem kapitalizmu, w którym robotnicy mieli być zmuszeni do przyjmowania coraz to gorszych stawek, aby móc cieszyć się „niewolnictwem płacowym”, stanowiącym dla nich jedyną realną opcję. Badania obaliły owe przepowiednie i pokazały, że płace oraz warunki życiowe równomiernie się poprawiały (z małymi potknięciami) wraz z rozwojem rewolucji przemysłowej”. „[Sartre] wciąż nawoływał swoich rodaków do „osądzania komunizmu po jego intencjach, a nie po działaniach". We wszystkich kampaniach, które Związek Radziecki podejmował przeciwko Zachodowi, bez względu na ludzkie życie i szczęście, Sartre brał stronę Sowietów, a jeśli już krytykował Związek Radziecki, czynił to, powtarzając typowe dla siebie kłamstwa. Po posiedzeniu Światowej Rady Pokoju w Wiedniu w 1954 roku, za namową Sowietów Sartre udał się do Moskwy, jako że „w ZSRR istnieje totalna wolność krytyki” – spostrzeżenie, które być może łatwiej będzie zrozumieć, jeśli przypomnimy sobie, jakie znaczenie Sartre przypisywał słowu „totalna”. Został następnie kompletnie zaskoczony sowiecką interwencją na Węgrzech, zaskoczony do tego stopnia, że zaczął wychwalać komunizm w innych miejscach na świecie – najpierw na Kubie, a potem (jak już przejrzał na oczy) w Chinach, które wyróżniały się przede wszystkim tym, że wciąż były szerzej nieznane. Dopiero pod koniec życia, kiedy udzielił wsparcia uchodźcom komunistycznego Wietnamu – kwestia, na której temat po wielu latach udało mu się wreszcie pogodzić z Raymondem Aronem – wydawało się, że zrezygnował z walki. Do tego czasu jednak jego praca była zakończona”. „W odpowiedzi na pojawiające się wówczas wątpliwości Lukacs zapewnił, że „najwyższym obowiązkiem etyki komunizmu jest zaakceptować konieczność nikczemnego postępowania”, po czym dodał, że „to największe poświęcenie, jakiego wymaga od nas rewolucja”. W końcu „nikczemność” to wymysł burżuazji, a wszystko co burżuazyjne, musi zostać obalone”. „Jeśli fakty świadczą przeciwko „totalnej” teorii marksizmu, „to tym gorzej dla faktów”. Filozofom zajmującym się nauką znany jest problem Duhema-Quine’a, mówiący o tym, że każdą teorię, odpowiednio skorygowaną, można uzasadnić przy wykorzystaniu dowolnych danych, a każde dane odrzucić w celu uratowania teorii”. „Wymienieni wyżej myśliciele [Adorno, Horkheimer i Marcuse], nieustannie krytykując amerykański kapitalizm oraz kulturę Ameryki, nie wspominając niemal słowem lub zaledwie wymijająco na temat koszmaru, jakim był komunizm, pokazali swoja obojętność na ludzkie cierpienie i niepoważny charakter ich postulatów. Adorno nie mówi wprost, że „alternatywą” dla systemu kapitalistycznego jest Utopia. Ale właśnie to sugeruje. A Utopia nie jest realną alternatywą. Jego alternatywa dla nierealnej wolności społeczeństwa konsumpcyjnego jest sama w sobie nierealna – można by powiedzieć: sztuka dla sztuki, której jedynym celem jest wskazanie naszych wad. Mimo to był świadom, że istniała r e a l n a alternatywa i że wiązała się ona z masowym morderstwem i unicestwieniem całej kultury”. „Zgodnie z przewidywaniami Orwella pierwszym celem każdej rewolucji jest język. Polega on na stworzeniu nowomowy, która w miejsce prawdy umieszcza władzę, a następnie okrzykuje rezultat „polityką prawdy””. „Propaganda komunistyczna zawdzięcza swój sukces przede wszystkim temu, że udało jej się przekonać tak wielu ludzi, iż faszyzm i komunizm są biegunowo przeciwne, a skala ideologii politycznej jest liniowa i biegnie od „skrajnej lewicy” do „skrajnej prawicy”. Skoro zatem komunizm jest po lewej stronie, intelektualiści nie muszą już zrobić nic innego, niż po tej stronie się znaleźć, oddzielając się tym samym od prawdziwego zła naszych czasów – faszyzmu”. „Według Gramsciego rewolucja nie jest nieusuwalną, unicestwiającą siłą, ale działaniem podjętym przez heroiczne jednostki. Co więcej, jest to działanie, które można przeprowadzić, nie brudząc sobie rąk pracą w fabryce. Zamiast tego można rozsiąść się wygodnie w biurze, a tam, ciesząc się owocami hegemonii burżuazyjnej, pracować aż do jej upadku. Taka filozofia jest niezwykle użyteczna dla intelektualisty – którego poglądy i cierpliwość zostałyby poddane ciężkiej próbie, gdyby tylko zdecydował się opuścić mury uniwersytetu – a także naturalna w studenckim środowisku rewolucyjnym. Zostaje tylko dodać do tego czarodziejską dychotomię komunizmu i faszyzmu – której ilustracją może być bohaterskie życie Gramsciego – i mamy już pełen obraz. Wróg został zidentyfikowany, „walka” zdefiniowana, a teoria mówiąca, że możesz walczyć ramię w ramię z bohaterami, siedząc przy własnym biurku – dostarczona”. „Wysiłek intelektualny nowej lewicy nie miał na celu udowodnienia teorii Marksa, lecz przedstawienie świata tak, jakby była ona prawdziwa, przez co każdy fakt wydaje się odbijać echem w odległych głosach uciśnionych”. „Natomiast dowiadując się z książki Adorna, że alternatywą dla systemu kapitalistycznego jest utopia, mam ochotę pogratulować autorowi jego szczerości, jako że jest to pewien sposób przyznania się, iż alternatywy po prostu nie ma”.

Książka dobra, napisana już sporo lat temu, ale dobra. Perspektywa czasu, który upłynął od jej wydania do dziś pozwala nam lepiej ocenić gdzie zmierzamy, jak realne są niebezpieczeństwa w niej opisane, jęsli lubisz świadomie funkcjonować, lubisz wiedzieć ... polecam ... ku rozwadze

„Trutka na papuleona”* Spodziewałem się wątków socjologicznych, niestety to tylko publicystyka. Dużo celnych uwag pod adresem demokracji, ale też dużo tu erystyki, manipulacji i walenia w usypanego przez siebie chochoła. „(…) tu należy szukać antydemokratycznej postawy Platona, ucznia Sokratesa, oraz Arystotelesa (…)”. – Platon sprzeciwiał się rządom wielu, i rzeczywiście jego ideałem był król-filozof, ale zarówno w Państwie jak i w Prawach spotykamy się z „radą starszych/mędrców”. Co najważniejsze, najgorszym sposobem sprawowania władzy obok demokracji była monowładza tyrana. Arystoteles z kolei wymieniał 3 sposoby rządzenia Polis i 3 ich zwyrodnienia. O ile negatywnie odnosił się do demokracji, czyli rządu motłochu, to jej właściwą wersją była Politea, czyli rząd cnotliwych obywateli. Jako najlepszy ustrój Arystoteles wskazywał arystokrację, czyli rządy najzacniejszych (cnotliwych i zasłużonych) – nie mylić z jej wypaczeniem, oligarchią, czyli rządami zdemoralizowanych bogaczy. „Trzecią kwestią jest fakt, że monarchia nie cierpi zwykle na manię wielkości tak jak przeciętny człowiek, który po zrobieniu błyskotliwej kariery i początkowym gigantycznym sukcesie uważa się za geniusza namaszczonego przez Boga”. – Duby smalone. Greccy tyrani, rzymscy cesarze-bogowie, brudas król Słońce, król Ryszard II Plantagenet, król Henryk VI Lancaster, Karol VI, Mikołaj I, Iwan IV Groźny, można tak długo. Jeśli ktoś czyta prawicową publicystykę, to zetknął się z 80% zawartości tej książeczki. Czytając poszczególne bon moty, w umyśle słychać głos Korwin Mikkego – podejrzewam, że czytał tę książeczkę przed snem zamiast Biblii. Gdyby nie katolicka ortodoksja Kuehnelt-Leddihna, można by śmiało nazwać go Austriackim Korwinem: „Podjąłem się dokonania analizy demokracji z pozycji teisty, liberała i racjonalisty” + „Określał się jako „skrajnie prawicowy katolicki arcyliberał” – liberał w stylu A. de Tocqeuville’a czy lorda Actona i zwolennik rządu minimum”. --------- „O brytyjskim parlamencie powiedziano niegdyś, że może ustanowić i zrobić wszystko z jednym jedynym wyjątkiem: nie przemieni mężczyzny w kobietę”. – To grubo byś się dziś zdziwił XD „Współczesny człowiek to skrzyżowanie papugi z kameleonem”. *Czyli „papuleon”. „Miejscowy motłoch, który żądał śmierci Chrystusa, składał się w większości z Ioudaioi, Judejczyków, podczas gdy większość Apostołów i uczniów Chrystusa pochodziła z Galilei. (I tak na przykład Piotr nazywał siebie Izraelitą i Hebrajczykiem z rodu Beniamina). Oczywiście, również Galilejczycy byli Izraelitami, ale średniowieczny Kościół (nie znający greki) pomijał różnicę między „Żydami” (tzn. Izraelitami) a Judejczykami, co przyczyniło się do narastania nienawiści do tej nacji”. „Demokracja ma sens jedynie w bardzo małych krajach (lub jednostkach politycznych), kraje średniej wielkości powinny być rządzone przez arystokrację, a duże przez monarchię”. Rousseau „Indywiduum (to znaczy coś, czego nie można podzielić) to najmniejsza jednostka kolektywu. Słowo „osoba pochodzi natomiast od etruskiego phersŭ, maska, czyli niewymiennej roli aktora. Stąd też osoba jest „wyjątkowa, jedyna w swoim rodzaju””. „Carl Gustav Jung powiedział wyraźnie, że niereligijni ludzie „powyżej czterdziestki” mogą mieć problemy psychiczne. Leszek Kołakowski w czasie wystąpienia w austriackim programie radiowym podkreślił, że kultura pozbawiona religii jest po prostu „nieludzka””.

Prosta i krótka książeczka opisująca jedno z najbardziej podstawowych praw ekonomicznych - prawo przewagi komparatywnej. I z jednej strony autor całkiem dobrze podołał zadaniu zmieszczenia tego co najważniejsze na tak małej przestrzeni, z drugiej jednak, wydaje się, że można to było zrobić lepiej. Nawet gdyby odbyło się to kosztem dodatkowej przestrzeni, to jaka była by różnica między tymi 80 stronami, a dajmy na to 100? Nadal książkę można byłoby schować do kieszeni. Jest dobrze, po prostu czuję niewykorzystany potencjał. Książka jest krótka, więc nie ma się co rozpisywać. Polecam, bo choć zasada przewag komparatywnych (a co się z tym wiąże również wolny handel) jest podstawowym prawem w ekonomii i jednym z najlepiej udowodnionych, to wciąż pozostaje ono nieznane większości ludzi. Co jest oczywiście wynikiem braku edukacji ekonomicznej.

Ogromna mądrość bije z tekstów w tej książce. Autor ma świetny styl i potrafi przekazać poszerzające horyzonty myśli. Zdecydowanie warto po nią sięgnąć niezelżenie od tego czy jesteśmy młodym adeptem rupieciarstwa czy ukształtowanym reakcjonistą. Jedynym zgrzytem jest tekst o reformacji, w którym autor stara się przekonać czytelnika, że ta była dobra dla Kościoła bo dała mu wielu męczenników oraz kontrreformację. Nie, utrata tysięcy wiernych oraz rozplenienie się herezji na niespotykaną dotychczas skalę nie jest niczym dobrym tak samo jak Rewolucja nie jest dobra z tego powodu, że dała Kontrrewolucję.

Książka prowadzi nas przez świat sprawiedliwości społecznej - krok po kroku rozprawiając się z popularnymi schematami myślenia o nierównościach. Piketty'emu poświęca się relatywnie niewielką część książki - Gwiazdowski przytacza kilka krytycznych uwag względem jego prac, jednak francuski ekonomista stanowi tu pewien ogólny symbol - jest ucieleśnieniem dążeń współczesnej lewicy. Jednak te dążenia nie zaczynają się, ani nie kończą na Piketty'm, tak więc finalnie otrzymujemy komentarze dotyczące mierzenia wzrostu gospodarczego, uwagi na temat kapitału oraz produkcji, omówienie oraz komentarz do filozoficznych koncepcji sprawiedliwości, wyłożone zostają przyczyny dywersyfikacji poziomu majątku i tak dalej. Wszystko to zostało sprawnie spięte tematem przewodnim. Książce mógłbym zarzucić niewiele - ale niezwykle rzucają się w oczy przeskoki poziomu skomplikowania treści, co nie jest aż tak dotkliwą wadą, gdy za książkę bierze się osoba, z choćby częściowym, obyciem w temacie.

Powyższa książka napisana przez Randalla G. Holcombe'a stanowi dobry wstęp do poszerzenia wiedzy na temat austriackiej szkoły ekonomii. Choć książka nie jest szczególnie trudna, to jednak dobrze byłoby mieć już jakieś rozeznanie w podstawowych kwestiach ekonomicznych, o czym informuje sam autor, ale też nie jest to absolutnie konieczne. Osobiście uważam, że lepsza jest książka Jesusa Huerty De Soto. Co prawda różni się ona od recenzowanej tutaj. Jest bardziej ogólna. Tekst Holcombe'a jest natomiast konkretny, to znaczy skupiony przede wszystkim faktycznie na samej teorii ekonomii (nie licząc ostatnich 30 stron). A jednak zdaje mi się, że to właśnie Do Soto lepiej przestawia "austriaków". Ze względu na te różnice polecam przeczytać obie książki, ponieważ dobrze się dopełniają.

W swoim dość obszernym dziele autor przedstawia historię ekonomiczną kapitalizmu od wczesnego średniowiecza, kiedy powstawały podwaliny współczesnych rozwiązań gospodarczych, aż po czasy współczesne. Właściwie jest to historia dwóch kapitalizmów - tego prawdziwie wolnościowego oraz państwowego. Tezę tę autor udowadnia od pierwszej strony do ostatniej, ukazując zasadnicze nieporozumienia definicyjne, które powodują generalizację pojęcia kapitalizm i niezasłużoną krytykę. Dla kogoś, kto tak jak ja, ma pewne pojęcie o ekonomii i historii gospodarczej większość materiału nie jest nowością, jednak sposób przedstawienia i chronologiczny układ dają nowe spojrzenie. Jest także kilka wątków których nie znałem lub przedstawionych z perspektywy, której nie znałem. Momentami książka jest jak powieść sensacyjna - wojny rodów bankierskich o wpływy, lobbing, korupcja, a nawet morderstwa czy wywoływanie wojen. Wielkim plusem książki jest jej chronologiczne i logiczne uporządkowanie. Minusem natomiast jest pobieżność opisów pewnych mechanizmów, które moim zdaniem należałoby wyjaśnić i przeanalizować dogłębniej a w książce zajmują dosłownie pół zdania. Lektura bardzo wciągająca, napisana językiem przystępnym nawet dla nieobeznanych z tematem. Zdecydowanie polecam.

Ekonomiczny punkt widzenia jest zbiorem artykułów napisanych przez Rothbarda pod koniec lat 80 i z początku lat 90, czyli z ostatnich lat jego życia. Artykuły są podzielone na kilka działów, które zawierają powiązane tematycznie artykuły. Nie jest to jakaś poważna praca ekonomiczna, a raczej publicystyka Rothbarda. W tym dziele można poczytać o krytyce socjalizmu, ekologów, fiducjarnego pieniądza, banków centralnych itd. Dużo artykułów dotyczy także polityki USA z tamtych czasów, co dla polskiego czytelnika będzie wadą, ponieważ wielu z nas nie wie co się działo w tamtych czasach w USA. Ciekawym aspektem tego dzieła jest to, że Murray pisał te artykuły kiedy związał się z paleokonserwatystami. Myślę że książka przydałaby się tak zwanym lewicowym libertarianom, którzy znają guru anarchokapitalizmu jedynie z Manifestu Libertariańskiego, który powstał w czasach, gdy Rothbard współpracował z Nową Lewicą. W tym dziele można znaleźć nawet fragmenty, gdzie Murray ostro krytykuje sam ruch libertariański(Patrz porpozycja 187, która miała wykluczyć nielegalnych imigrantów ze wszelkiej pomocy państwa, którą Rothbard popierał a libertarianie krytykowali). Widać też, że Murray trochę krytykuje anarchokapitalizm (np. krytyka prywatyzacji poboru podatków lub fetyszu libertarian, że wszystko co prywatne do dobre). Książka nie jest jakaś szczególnie wybitna, ponieważ jest to po prostu publicystyka dotycząca głównie polityki USA z tamtego okresu. Polecam ją ludziom, którzy zapoznali się już ze wcześniejszymi dziełami Rothbarda. Polecam ją szczególnie talmudycznym libertarianom, którzy znają Murraya jedynie z Manifestu Libertariańskiego.

"Pamflety" - to zbiór kilku satyr, które naprawdę warto przeczytać! W jasny i łatwy sposób wyjaśniają kilka kwestii odnośnie biznesu, finansów, sposobu działalności państwa, nauczania.. ect. Przytacza wiele cytatów doktryn i wypowiedzi starożytnych myślicieli (filozofów) - ludzi stanowiących znaczenie w państwach w tym okresie. Zestawia w jednym rzędzie Platona czy Fenelona albo Monteskiusza i kilku innych do ówczesnych F. Bastiatowi działaczy państwowych w rządzie. Tak jakby starożytne doktryny były inspiracją dązenia do doskonałej władzy w państwie (trzeba zaznaczyć, że autor żył w czasach XIX wieku). W książce można znaleźć kilka propozycji F. Bastiata, mające na celu usprawnienie finansów nie tylko w rządzie francuskim. :)

Dobrze się czyta, choć esej pisany nieco dawno, więc pewne tezy z początku mogą wydawać się dyskusyjne. Niemniej wyraźnie widać elementy, za które Hayeka warto cenić - poparcie dla dualizmu metodologicznego i ewolucyjnej teorii instytucji społecznych. Widać też dobre zdiagnozowanie problemu ospałości ruchu libernego w pierwszej połowie XX. wieku. Liberalizm po sukcesach XIX wieku osiadł na laurach, skupił się na nieistotnych detalach nieprzyciągających kreatywnych umysłów intelektualistów. Próba czasu niesamowicie pozytywnie zweryfikowała receptę Hayeka - większość liberalnych myślicieli, którzy doprowadzi do odrodzenia ruchu to niepraktyczni utopiści, dywagujący o całkiem nowych zasadach organizacji społeczeństwa.

Krótkie opracowanie, w formie nieco encyklopedycznej - rozdziały, podrozdziały, hasła - ale możliwie najbardziej zwięźle opracowanej. Taki skrypt dotyczący polityki monetarnej, począwszy od zarysu historycznego, przez bardziej współczesne systemy oraz wskazaniem w jaki sposób robią nas w... balona. Dla zainteresowanych tematyką na końcu bardzo obszerna bibliografia.

Znakomita książka! W końcu pokazała mi złoty środek między liberalizmem a wartościami, jakie powinny funkcjonować w obiegu publicznym. Niemiecki ordoliberalizm, zmodyfikowany do polskich wymagań i potrzeb, powinien stać się fundamentem polskiej gospodarki. Najistotniejszym w tej materii jest jednak potrzeba wyznaczenia konkretnych kategorii oraz granic między nimi po to, by dokonać właściwego rozpoznania problemów bez jakiejkolwiek możliwości nadużycia problematycznych kwestii.

Pisząc opinię do tej książki Chantal Delsol posiadam również wiedzę dotyczącą jej innych, późniejszych publikacji. Tę akurat czytałem jako pierwszą ponad pięć lat temu i to jej treść i przesłanie autorki powodują, że w zasadzie kupuję w ciemno wszystko co napisała i ukazuje się w polskich księgarniach. Również internetowych. Co do "Nienawiści do świata" to właściwie nie wiem co pisać, aby opinia nie wyszła zbyt laurkowato, ale obawiam się, że może być trudno, bo książka jest naprawdę niemożliwie mocna. Zarówno w samej warstwie opisowo-analitycznej, ale przede wszystkim jako kontra wobec obowiązującej narracji w mediach wiodącego nurtu...chociaż jeżeli Delsol jest uczennicą Hannah Arendt to można się było czegoś takiego po dyrektorze Ośrodka Studiów Europejskich spodziewać. Główna teza którą stara się w książce autorka udowodnić ( i wychodzi jej to naprawdę przekonywająco) brzmi: "Nie jest prawdą, że totalitaryzm to tylko zamordystyczny terror. Przemianę istniejącego świata (a to jest główne zadanie totalitaryzmów) można próbować dokonać również innymi metodami." I to co obecnie dzieje się w Europie - zdaniem Delsol - jest w zasadzie podporządkowane działaniom aby dotychczasowy świat zmienić, chociaż siłom dążącym do przemiany przeciwstawiają się ci, którzy chcą go jednak bronić i ochraniać. Przy czym nie jest tak, że obrońcy są głusi na pojawiające się wyzwania: "Bronić świata i chronić go to brać rzeczywistość na poważnie; to wierzyć, że świat przyrody i świat człowieka zawiera strukturę i prawa, które powinniśmy uszanować" Sama bowiem natura naszego świata nieustannie dąży do ulepszenia i poprawy i działania różnych emancypacyjno-rewolucyjnych demiurgów są po prostu niebezpieczne... czego najlepszym dowodem historia XX wieku. To co powyżej to idea przyświecająca autorce, a sama Chantal Delsol to stara, dobra, konserwatywna szkoła, czyli to, co ostatnio nie tylko w Europie powraca do łask.

Dodatkowa gwiazdka za podjęcie tematu w formie książki, bo wiele jest artykułów w Internecie, ale opracowań dłuższych niż na kilka minut czytania jest mało. Podobała mi się analogia sposobu uwierzytelniania jako zagadki o ilości krów i psów w zależności od liczby głów i nóg, którą zna tylko dana osoba uwierzytelniająca się. Autorzy bardzo często odnoszą się do systemu monetarnego w Stanach, więc trzeba też pamiętać, że jest on zdecydowanie mniej regulowany i nadzorowany niż w Europie. Koronny w tej książce argument powstania Bitcoina, aby uniknąć inflacji sterowanej podażą pieniądza jest słaby, również dywagacje na temat inflacji czy deflacji są bardzo uproszczone. Podobnie jak argumenty przeciwko nieuczciwym pośrednikom w systemie bankowym, aczkolwiek jednak trzeba przyznać Autorom, że podali tutaj przykład nieuczciwego właściciela giełdy bitcoinowej, który zgarnął dla siebie ponad 700 tysięcy BTC i do dzisiaj nie został ukarany, a ludzie nie odzyskali swoich posiadanych walut. Książka oryginalnie pisana była w 2017 roku, świat kryptowalut nieco się zmienił od tego czasu, a przede wszystkim widać wyraźnie, że nie będzie to waluta wymiany używana powszechnie przez ludzi, co było jednym z jej głównych celów. Jednak warto poczytać o mechanizmach zabezpieczania poufności i teoretycznego zabezpieczania poprawności bloków (block chain)(gdzie zresztą też dochodziło do naruszeń zaufania), aby zrozumieć zasady działające w tym środowisku.

Przytoczę polską przedmowę jako zachętę do przeczytania tej pozycji, odsłaniającej zakamuflowaną rzeczywistość ekonomicznego fałszerstwa, uprawianego na nieświadomym niczego społeczeństwie: "Profesor Rothbard dowodzi, że rząd zawsze i wszędzie pozostawał wrogiem mocnego pieniądza. Rząd i uprzywilejowane grupy interesu za pomocą karteli bankowych i inflacji grabią dochody ludzi, osłabiają wartość pieniądza na rynku oraz powodują recesje i depresje. Ta praca powinna stanowić punkt wyjścia do rzeczowej dyskusji nad problemami dzisiejszego świata, a w szczególności Polski."

Świetne, celne i barwne pióro Michalkiewicza w służbie popularyzacji myśli wolnorynkowej! Logicznie i atrakcyjnie napisane felietony na tematy gospodarcze. Dobre przedstawienie liberalnych postulatów, na konkretnych przykładach. To w sumie jedyny Michalkiewicz jakiego trawię, ten wolnorynkowy, wolny od teorii spiskowych, budowanych na zawołanie w prawie każdym innym temacie :-) Szczególnie dobra lektura dla mniej zaawansowanych wolnościowców.