My chcemy orgii!!! Jak świętowali starożytni Rzymianie

Tę książkę świetnie się czyta ale niestety występuje w niej szereg poważnych błędów rzeczowych (Co redakcja polska na ogół w przypisach koryguje) co jak co ale mylenie władców czy tytułów w pracy popularnonaukowej nie powinno się jednak zdarzać, zwłaszcza że bibliografia pracy jest dość bogata. Krótko mówiąc jest to popularne opracowanie dziejów Imperium Osmańskiego które laik zainteresowany tematem może przeczytać ale jeżeli ktoś chce pogłębić wiedzę w tej materii musi skorzystać z innych dzieł na ten temat.

No! W końcu pozycja, która ukazuje starożytny Rzym z "dupy" strony. Nie tylko majestatyczne budowle tworzyły imperium, ale rewolucyjne jak na tamte czasy latryny. Powiedzieć, że autor podszedł drobiazgowo do tematu, to jak nic nie powiedzieć. Historia rzymskiego wychodka i wszystko co z nim było związane opisana jest tu w najdrobniejszych szczegółach. Co momentami odwraca się przeciwko autorowi, bo często miałem wrażenie, że w kolejnych rozdziałach czytam znowu to samo. Mimo to czyta się lekko i przyjemnie, od czasu do czasu chichrając pod nosem z powodu humoru kloacznego starożytnych, który autor przytacza w licznych cytatach. Pozycja obowiązkowa dla fanów starożytnego Rzymu.

Wiem, że każda średnio zorientowana w historii osoba wie, iż Stany Zjednoczone zostały zbudowane na krwi, nieszczęściu i tragedii rdzennych mieszkańców, ale między wiedzieć, a poczuć, jest przepaść. A książka Pana Wojtczaka, która jest opisem faktów ze świetnie wyjaśnionym historycznym tłem, daje czytelnikom poczuć tę tragedię bardzo blisko. Ta książka powinna mieć podtytuł "Dobry Indianin to martwy Indianin". Ależ jest to mocna lektura. Mocna i przerażająca. Może nie tak bardzo jak "Pochowaj me serce w Wounded Knee", ale jednak. Tak sobie uświadomiłem po przeczytaniu tej książki, że z tych 40 opisanych bitew, prawdziwymi bitwami było tylko kilka starć. Reszta to masakry, obławy i pogonie amerykańskich żołnierzy za głodnymi, słabymi i w większości przerażonymi Indianami. Więcej w tych "bitwach" zginęło kobiet i dzieci, niż wojowników. Jasne, Indianie nie byli aniołami i są tu opisy mordów Indian na białych, ale to tylko pokazuje jak zaszczuci byli ci ludzie i jak z niemocy i beznadziei rodziła się przemoc, która była tylko bezsilnym aktem zemsty. Nie zostało im nic więcej. Must have każdej osoby interesującej się Dzikim Zachodem. 9/10. "[...] Masakra nad Wounded Knee złamała resztki ich woli, a religia, która przez krótką chwilę wzbudziła w nich nadzieje na powrót do lepszego życia, samoistnie wygasła. Zrozpaczeni i pozbawieni wszelkich złudzeń, dawni władcy Wielkich Rownin zapadli w swoich rezerwatach, gdzie czekały ich już tylko beznadzieja, wstyd, bieda i alkoholizm."

Dobrze, że powstała pozycja prezentująca perspektywę inną niż europejska. Szkoda jednak, że autorem jest Amerykanin o europejskich korzeniach, ponieważ w kilku miejscach zniekształca to szczególne spojrzenie. Mimo że książka opiera się na oryginalnych źródłach arabskich i korzysta z bogactwa literatury klasycznej, tu i ówdzie wybrzmiewa ton ignorancji autora. Pokazuje to, że nawet wieloletnie studia nad kulturą, znajomość języka czy długotrwałe przebywanie w badanej społeczności nie gwarantują pełnego zrozumienia, jeśli brak otwartości na inne paradygmaty myślowe i epistemiczne. Mimo tych zastrzeżeń lektura pozostaje cenna — pozwala poszerzyć horyzonty i spojrzeć na świat z perspektywy, która w europejskim dyskursie jest często marginalizowana, czy wręcz pomijana.

Świetnie i lekko napisana historia Partenonu. Zabrałam na wycieczkę do Aten i zabawiałam rodzinę czytaniem fragmentów w przerwach zwiedzania. Dwóch nastolatków (!) autentycznie zainteresowanych dopominało się ciągu dalszego! Cud. PS.Można też zabrać na wycieczkę do British Museum ;)

Ciekawy sposób przedstawienia historii – jesteśmy oprowadzani po Wiecznym Mieście, godzina po godzinie, od rana do wieczora. Odwiedzamy domy bogaczy oraz ciasne mieszkania biedoty w czynszowych kamienicach, zaglądamy do sklepów, term, świątyń, a nawet... miejskich szaletów. Niejako w przerwach między zwiedzaniem wplatane są sekcje z ciekawostkami. Autor oferuje nam wycieczkę pełną niemal namacalnych szczegółów, opartą na znaleziskach archeologicznych - zapiskach, mozaikach, ruinach, słowem - śladach życia codziennego sprzed wieków.

Bardzo dobra książka opisując ostatnie dni Pompei i okolic przed katastrofą. Czytając ten reportaż, aż ciężko było uwierzyć po pierwsze jak zaawansowana była technologia w tamtych czasach i przede wszystkim jak po tylu latach można było w pewnym sensie odtworzyć przebieg zdarzeń ( oczywiście prawdopodobny). Autor w bardzo dokładny sposób opisał co się mogło dziać w Pompejach w tamtym czasie na podstawie odkryć archeologicznych. Do tego książka zawiera bardzo ciekawy dodatek ze zdjęciami z wykopalisk i rekonstrukcji. Na minus nieco język, bo było sporo łacińskich zwrotów i trochę zbyt dużo postaci do tego o trudnych do zapamiętania imionach. No i moim zdaniem nieco niepotrzebnie autor na początku zdradził los kluczowych postaci. Ogólnie było wiadomo co się stanie, a myślę, że bez wiedzy kto przeżyje czytało by się lepiej. Ogólnie bardzo dobra pozycja, przez którą zdecydowanie nabrałem ochoty na odwiedzenie tamtych terenów.

Świetna synteza życia religijnego w Imperium Rzymskim. Nie jest przy tym to przegląd różnych wierzeń, jakie można było spotkać w Rzymie, co raczej analiza czym była religijność w imperium, jak wpływały na nie różne nowinki ze wschodu (zwłaszcza) jak i zachodu. Jak objawiało się religijność zwykłych mieszkańców, wreszcie jak się zmieniało - mówimy wszak o okresie tysiąca lat, więc mało co pozostawało niezmienne. Wreszcie jak osadziło się tam chrześcijaństwo. To naprawdę solidna dawka wiedzy na temat "pogaństwa" i jego złożoności. Wypada serdecznie polecić

"Chcę mówić prawdę. Człowiek ma jedne usta i jeśli nie mówi prawdy, powinien być odsunięty" Cochise (co w języku Apaczów oznacza 'dąb') nie przypominał ani typowego Indianina, ani tym bardziej większości swoi pobratymców z plemienia Chiricahua. Wysoki, zbudowany niczym rzymski legionista, potrafiący wymóc posłuszeństwo na współplemieńcach samym spojrzeniem, ale też niezwykle elokwentny i oczytany. Poznajemy całe jego życie przez pryzmat samego szczepu Chokonen ale też innych odłamów Apaczów Chiricahua czyli Chihenne, Nednhi oraz Bedonkohe. Przez żywot wodza przewinęła się cała plejada postaci pogranicza, zarówno prawych, barwnych, jak i łajdaków, oszustów, zabójców. Widać, że autor jest specjalistą w dziedzinie badań nad Apaczami Chiricahua, bo dostajemy masę informacji z życia samego Cochise'a ale również całego odłamu Chiricahua, który przemierzał owiane aurą tajemniczości i magii góry Chiricahua, Dragoon - gdzie nie raz wojownicy rozpływali się w powietrzu niczym mgła. Znane jest powiedzenie o tym, że nie da się prowadzić wojny na dwa fronty. Otóż w przypadku Cochise'a i całego odłamu Chiricahua, dopóki on był wodzem, dopóty Apaczom skutecznie udawała się sztuka lawirowania pomiędzy terenami amerykańskimi i meksykańskimi, dzięki czemu był w stanie prowadzić wojnę jednocześnie ze znienawidzonymi Meksykanami i Białymi, a kiedy robiło się gorąco, uciec do jednej z wielu kryjówek w górach, które były niczym starożytny labirynt. Okrucieństwo Cochise'a wynikało nie z jego natury czy zamiłowania, ale bardziej z chęci zemsty na tych, którzy podnieśli rękę (a raczej broń) na jego rodzinę, współplemieńców. Tak jak w przypadku innych plemion indiańskich nie zawsze był w stanie zapanować nad "gorącymi głowami" młodych dikohe. W zetknięciu z kłamstwami, półprawdami i niegodziwościami Białych i Meksykanów wódz wyznawał zasadę "oko za oko". Szlachetność Cochise'a aż bije z kart książki, bo wódz miał swój kompas moralny i zawsze postępował zgodnie z nim. Nigdy nie dopuścił się czynu, który byłby plamą na jego reputacji i honorze, jeżeli wcześniej nie został do tego zmuszony w wyniku nikczemności białego człowieka. Nie oszukujmy się, Pogranicze było krainą wilków, dla którego idealnym angielskim odpowiednikiem jest wyrażenie 'survival of the fittest' czyli dobór naturalny. Miejscem, które nie wybaczało błędów, dezynwoltury czy megalomanii. Tak rodziły się legendy, ale też dochodziło do ludzkich dramatów i niebywałego, wręcz naturalistycznego okrucieństwa - można odłożyć do lamusa te ugłaskane wizje rodem z amerykańskich westernów. To była samonapędzająca się machina okrucieństwa, terroru i zbrodni, kwestią podstawową jest jednak odpowiedzenie sobie na pytanie, co było czynnikiem zapalnym lub raczej kto? Większość wielkich wodzów indiańskich, mimo częściowego zaślepienia chęcią zemsty, zdawała sobie sprawę, że na dłuższą metę nie da się wygrać wojny z białym człowiekiem, który rozprzestrzeniał się na ich ziemi niczym szarańcza, co nie zmienia faktu, że wielu masakr i zbrodni ludobójstwa można było uniknąć, gdyby tylko biały człowiek potrafił wsłuchać się w słowa wypowiadane zarówno przez Cochise'a, jak i innych wielkich wodzów indiańskich.

Dobra publikacja opisująca czasy rozwoju i upadku cywilizacji Bliskiego Wschodu i Morza Śródziemnego z późnej epoki brązu. Mimo, że tytuł wskazywałby raczej na charakterystykę upadku cywilizacji z epoki brązu, to jednak więcej jest w niej opisów funkcjonowania ówczesnego świata, związków gospodarczych i politycznych niż czynników, które spowodowały jego upadek - choć takowe oczywiście też są przedstawione. W zasadzie wszystkie informacje przytoczone w książce opierają się na badaniach archeologicznych i analizie starożytnych tekstów. Z tego powodu autor przytacza opisy poszczególnych znalezisk, analizując je w kontekście tez przewodnich książki. Jeśli ktoś nie jest fanem archeologii, to może go to trochę nudzić. Mi najbardziej przypadła do gustu sama strona redakcyjna publikacji. Autor, chyba w związku z wymaganiami wydawcy co do odpowiedniej liczby stron, rozciągnął poszczególne rozdziały i podzielił je jeszcze na liczne pomniejsze podrozdziały. Dzięki temu mogłem czytać książkę w zasadzie z doskoku, przyswajając dość dobrze zawarte w niej informacje. Rzadko chwalę za to publikacje, ale tu naprawdę mi się podobało. Podsumowując przyjemna lektura, dostarczająca wielu interesujących informacji, choć nie jakaś przełomowa, stawiająca choćby nowe hipotezy w tej materii.

Dość ascetyczny życiorys Edwarda I Długonogiego, i jak tytuł wskazuje, głównie w kontekście jego relacji ze Szkocją i Szkotami. Jednym z bardziej istotnych aspektów są odniesienia do słynnego filmu Mela Gibsona i wyjaśnianie rozmaitych uproszczeń i przekłamań w nim zawartych. Ale przecież Hollywood to Hollywood, nie wiem czemu ktoś miałby tam szukać prawdy historycznej, ale ok. Pozycja zdecydowanie popularyzatorska, i w takich okolicznościach przyrody zupełnie akceptowalna. Wysłuchałem w jakiej takiej interpretacji Jakuba Dębskiego. Stricte warsztatowo całkiem przyzwoicie, poza wymową słów angielskich czy łacińskich, w tym miejscu bywa naprawdę wesoło-żenująco. 7/10

„Dla większości z nas pirat to romantyczna figura: wolny duch, awanturnik w powiewnej koszuli, ukrywający złoto na bezludnej wyspie. Tymczasem prawdziwy pirat był kimś znacznie bardziej skomplikowanym – i o wiele bardziej niebezpiecznym”. Tymi słowami można by streścić esencję pracy Benersona Little’a. „Złoty wiek piratów. Prawda i mity o piratach” to książka, która uderza w naszą wyobraźnię niczym pełna salwa burtowa, rozbijając w pył popkulturowe wyobrażenia ukształtowane przez Hollywood. Little, będący nie tylko historykiem, ale i byłym operatorem Navy SEAL, podchodzi do tematu z pasją badacza i precyzją żołnierza, tworząc dzieło, które czyta się z zapartym tchem. Demitologizacja na pełnym morzu Głównym celem autora jest odarcie piractwa z taniego sentymentalizmu. Zapomnijcie o „spacerze po desce” – Little wyjaśnia, że piraci, jako ludzie praktyczni, nie marnowali czasu na tak widowiskowe egzekucje; jeśli ktoś miał zginąć, po prostu lądował za burtą lub kończył z kulą w potylicy. Autor rzuca światło na realia życia na pokładzie, które było dalekie od sielanki. To była egzystencja pełna gnilca, brudu i nieustannego hazardu ze śmiercią. Jednak to, co w książce najbardziej fascynuje, to nie opisy cierpienia, lecz ukazanie pirackich załóg jako precursorów demokracji. Little z entuzjazmem analizuje „piracki kodeks” – zestaw reguł, które gwarantowały każdemu członkowi załogi prawo głosu, sprawiedliwy podział łupów, a nawet prymitywny system ubezpieczeń społecznych (odszkodowania za utratę kończyny). W świecie absolutystycznych monarchii, statek piracki był paradoksalnie jednym z najbardziej wolnościowych miejsc na planecie. Taktyka walki oczami praktyka Unikalna perspektywa Little’a jako komandosa sprawia, że rozdziały poświęcone walce są absolutnym majstersztykiem. Autor analizuje potyczki nie jako chaotyczne bijatyki, ale jako starannie zaplanowane operacje psychologiczne. Dowiadujemy się, że piraci rzadko dążyli do zatopienia statku handlowego – ich celem było przejęcie nienaruszonego ładunku. Dlatego kluczowym narzędziem był terror. Czarna bandera z symbolem śmierci nie służyła do ozdoby; była komunikatem: „Poddajcie się, a przeżyjecie. Walczcie, a nie okażemy litości”. Precyzja, z jaką Little opisuje użycie kordelasów, pistoletów skałkowych czy granatów z epoki, pozwala niemal poczuć dym prochowy w nozdrzach. Jego analizy dotyczące zwrotności slupów i taktyki wykorzystywania mielizn karaibskich archipelagów dowodzą, że piraci byli genialnymi strategami, potrafiącymi wykorzystać każdą słabość potężnych, ale ociężałych okrętów królewskiej marynarki. Galeria łotrów i wizjonerów Little nie zapomina o ludziach. Portrety takich postaci jak Czarnobrody, „Czarny Bart” Roberts czy Anne Bonny są nakreślone z ogromną dbałością o detale. Autor unika czarno-białych ocen. Pokazuje piratów jako ludzi wyrzuconych poza nawias społeczeństwa, którzy w obliczu nędzy i brutalności ówczesnej marynarki handlowej wybrali „krótkie, ale wesołe życie”. To właśnie ta ludzka twarz piractwa, pełna sprzeczności, odwagi i okrucieństwa, sprawia, że książkę trudno odłożyć. Podsumowanie: Skarb wart odkrycia „Złoty wiek piratów” to pozycja obowiązkowa dla każdego, kto chce wyjść poza ramy fikcji literackiej. Benerson Little wykonał tytaniczną pracę, przekopując się przez archiwa, by dostarczyć nam tekst rzetelny, a jednocześnie niesamowicie barwny. Choć autor nie szczędzi szczegółów technicznych dotyczących żeglugi, podaje je w sposób tak przystępny, że nawet szczur lądowy poczuje się pewnie na pokładzie. To książka entuzjastyczna, napisana ze swadą i ogromną wiedzą. Udowadnia, że prawda o piratach jest znacznie bardziej ekscytująca niż jakikolwiek scenariusz filmowy. Po jej lekturze Jolly Roger już nigdy nie będzie wyglądał tak samo – zamiast pirackiej romantyki, dostrzeżecie na nim symbol desperackiej walki o wolność w świecie, który nie znał litości.

Świetne, nowe spojrzenie na historię Rzymu nie przez pryzmat politycznych i militarnych wydarzeń, ich genezy, przebiegu i skutków, ale zwrócenie uwagi na pojedyncze osoby i to nie koniecznie ze szczytu drabiny społecznej. Czyta się łatwo i przyjemnie i do tego przypisy, które stanowię tak z 10% objętości książki. Naprawdę warto sięgnąć!

Świetna! Przyjemnie było uruchomić wyobraźnię i wrócić do starożytnego miasta, które po wybuchu wulkanu zniknęło z powierzchni ziemi, przysypane grubą warstwą popiołu wulkanicznego. Zajrzeć po raz kolejny do domów mieszkańców, przemierzać zatłoczone ulice i podziwiać ich codzienne życie, obyczaje, podsłuchać ich rozmowy.

Można by się czepiać, że za mało trochę o Gladiatorach ale to i tak całkiem solidna dawka wiedzy o życiu w tamtych czasach. Nawet jak Gladiatorzy są tu na marginesie a ciągle to bardziej książka o Władcach Rzymu. Epplett sam pisze we wstępie, że o wyścigach rydwanów warto pisać osobną książkę..U nas brakuje po prostu więcej wydanych jego pozycji, być może tej która już przybliża życie takiego Gladiatora z imienia i nazwiska, tutaj ledwie wspomnianych. Lub Gladiatorek bo walczące kobiety też tu są obecne. Ale co my tam wiemy o życiu tych gwiazdorów?

Otrzymałem to czego chciałem: krótko, zwięźle i na temat. Dużo rozdziałów, ale każdy o idealnej długości do czytania przed snem czy w autobusie. Historia archeologii jako takiej, czyli nieco ponad 200 lat, w której wszystko i wszyscy się łączą i tworzą pełen obraz tej arcyciekawej, a jednocześnie tajemniczej gałęzi ludzkiej działalności. Przydatna rzecz dla kogoś, kto jak ja ma styczność z historią na co dzień, ale nad tym aspektem jej poznawania nigdy się głębiej nie zastanawiał.

Niezwykle przystępne ujęcie historii tytułowej polis od początków po czasy hegemonii macedońskiej. Everitt ma doskonały, przypominający rzekę styl - jego opisy płynnie przesuwają się wzdłuż dziejów, przez co człowiek ma wrażenie, jakby nie tyle czytał książkę popularnonaukową, co raczej literaturę piękną. Laik przeczyta i nabędzie poznania historii polis ateńskiej. Koneser przeczyta, i nawet jeśli już sam wiele z tego nie wyciągnie, to przynajmniej nacieszy się stylem Everitta.

Książka napisana w poprawny sposób, pokazuje złożoność historii starożytnych Chin. Czytelnik może gubić się w tych podobnych imionach oraz wśród tej ilości księstw. To jednak nie jest winą autora, a tego, że historia Chin jest bardzo złożona, z czego wcześniej nie zdawałem sobie sprawy. Lektura ciekawa, ale musiałem ją sobie rozłożyć na dłuższy czas, bo w dużych dawkach powodowała lekkie znużenie.

W „Złotym atlasie” autor mojego ukochanego „Atlasu lądów niebyłych” skupia się na wyprawach i ekspedycjach, udanych lub nie, których skutkiem są odkrycia przedstawiane na mapach. Tym jest ta książka – zbiorem opowieści o znanych z historii podróżach, znanych nazwiskach, które utrwalone zostały na jako nazwy niezliczonych miejsc, o ludziach, którzy powodowani różnymi motywami stopniowo załatali wszystkie białe plamy na mapach świata. To także przegląd tych motywów i w jaki sposób historycznie się zmieniały – ludzie podejmowali wysiłek m.in. powodowani ciekawością, chęcią zysku, z powodów naukowych i strategicznych. Wszystko to ilustrowane najpiękniejszymi i często unikalnymi mapami, które stopniowo stają się coraz bardziej szczegółowe i odpowiadające rzeczywistemu obrazowi naszego globu. Świetna pozycja dla ciekawych historii kartografii, w pigułce prezentująca największe odkrycia i wyczyny w dziedzinie geografii. Bardzo polecam, książka praktycznie dla każdego :)

Dzieje jednego narodu… Camilla Townsend wzięła na tapet historię Azteków (choć jeśli o chodzi poprawność terminologii to powinniśmy posługiwać się pojęciem ludu Mexica, jak sami o sobie mówili, jednak termin Aztekowie na tyle ‘wrósł’ w terminologię powszechną, że nawet sama autorka od czasu do czasu posługuje się tym pojęciem). Począwszy od samych początków powstania narodu, przez budowanie państwa-miasta Tenochtitlanu aż po najazd Cortésa i życie po podboju. Autorka przedstawia nam historię znaną z innych książek, historię wielokrotnie opisywaną, więc skąd ta nowa historia w podtytule? Ano stąd, że jest to pierwsza publikacja oparta na źródłach azteckich, a nie przedstawiona z punktu widzenia Europejczyków. Stąd też książka obala część mitów, które nadal pokutują w przekonaniach ludzi współczesnych, m. in. krwawy obraz narodu azteckiego, składającego stosy krwawych ofiar. Townsend czerpie z licznych źródeł, co sprawia, że „Piąte słońce” jest dość szczegółową publikacją, a tym samym może być niekiedy przytłaczająca dla odbiorcy nie obeznanego choć trochę z tematem. Imiona, nazewnictwo w języku ludu Mexica (języku nahuatl) są dość specyficzne, więc lektura wymaga uważności i wymusza niejako powolność czytania. Na plus należy zaliczyć słowniczek zamieszczony na początku publikacji, który przybliża znaczenie azteckich i hiszpańskich nazw wykorzystywanych w tekście, co pozwala już na wstępie nieco obeznać się z terminologią. Autorka w odniesieniu do postaci posługuje się zarówno ich imionami w języku nahuatl jak i imionami w tłumaczeniu. I ten zabieg akurat, w moim odczuciu, jest nie do końca trafiony. Bowiem podczas lektury niejednokrotnie łapałam się na tym, że myślałam iż czytam o dwóch różnych osobach, a w rzeczywistości była to historia jednego człowieka w stosunku do którego autorka stosowała zamiennie oba nazewnictwa imienne. Historia, mitologia i wierzenia Azteków interesują mnie od lat (z naciskiem na te dwa ostatnie). Lektura „Piątego słońca” to faktycznie było coś odmiennego na tle innych okołoazteckich książek dostępnych na polskim rynku, które czytałam (chociażby „Aztekowie i tajemnica kalendarza” Jacka Walczaka czy starszych pozycji jak „Mitologia Azteków” Marii Frankowskiej czy „Aztekowie. Naród wybrany przez słońce” Bero i Bojanowskiego). Po pierwsze była to pozycja ściśle skupiona na historii w przeciwieństwie do wyżej wymienionych, które skupiały się przede wszystkim na mitologii, wierzeniach czy sposobach odmierzania czasu (kalendarzu), a historia ludu Mexica stanowiła w nich jedynie niewielki wycinek treści. A dodatkowo w „Piątym słońcu” mamy spojrzenie ‘z pierwszej ręki’ na historię narodu azteckiego. Reasumując, „Piąte słońce” to obszerna publikacja prezentująca historię narodu azteckiego z ich punktu widzenia. Narodu fascynującego tak z punktu widzenia ich mitologii i wierzeń jak i historii. Narodu, który, choć mocno doświadczony przez życie (m. in. zdziesiątkowany przez choroby przywiezione wraz z hiszpańskimi konkwistadorami, np. ospę) to trwał dalej. By przetrwać. I przetrwał. A potomkowie dawnych Azteków nadal zamieszkują teren Meksyku i posługują się swoim rdzennym językiem – językiem nahuatl. Wartościowa pozycja dla zainteresowanych tematem. Za egzemplarz do recenzji dziękuję Domowi Wydawniczemu Rebis. https://www.instagram.com/w_otchlani_wyobrazni