Elizabeth Taylor i Richard Burton

Nie można tej książki oceniać w kategoriach tradycyjnej autobiografii. Jest tutaj chaos, jest kalejdoskopowość, jest dychotomia wspomnień. Propozycja Marleny to raczej dziennik będący jej strumienień świadomości, gdzie jeden obraz rodzi drugi - związany z poprzednim przedmiotem rozważań, niekoniecznie zaś chronologią. I w takim kontekście wspomnienia Dietrich są niezwykle ciekawą lekturą, pełną rozmaitych meandrów. Na pewno trzeba jednak uprzednio zapoznać się z historią życia artystki - ta wiedza, jak sprawdzona mapa, pomoże odnaleźć się na szlaku wspomnień i cieszyć pięknymi widokami, malowanymi piórem Dietrich.

Bardzo przyjemnie czytająca się biografia, która trochę jest auto a trochę wywiadem rzeką. Nie posiadałam się ze zdumienia, że do tego stopnia można kochać siebie, ale było to w gruncie rzeczy interesujące a nawet do pewnego stopnia inspirujące. Sympatyczne doświadczenie.

Aktorkę i zarazem bohaterkę tej książki znałam z otaczającej ją legendy jednej z największych gwiazd Hollywood i kilku filmów, w których grała swoje role. Z uwagą zatem obejrzałam poświęcony jej dokument biograficzny na jednym z kanałów telewizyjnych. Z jeszcze większym zaciekawieniem sięgnęłam po jej najnowszą biografię, licząc na poszerzenie ujrzanego obrazu dziecka zniewolonego przez matkę i media. Liczyłam na tę ujętą w podtytule damę, kochankę i legendę. Na swoje nieszczęście nie przywiązałam uwagi do słowa „sensacyjna”, umieszczonego w krótkiej informacji w dolnym rogu okładki tytułowej: sensacyjna nowa biografia. I to był mój błąd! Wprawdzie znałam zasadę, że we wszelkich dokumentach, a zwłaszcza w umowach najważniejszy jest drobny druk umieszczany u dołu, ale nie przypuszczałam, że ta reguła dotyczy również książek. Ta niepozorna informacja była właściwie podstawowym pryzmatem, przez który autor patrzył na życie aktorki, decydującym o charakterze tej biografii. Słowo „sensacja” zobowiązywało, więc autor uczynił wszystko, żeby nowa biografia taką właśnie była. I taką była, a nawet powiem więcej – była momentami szokująca! Właściwie przypominała chronologiczne zestawienie artykułów przedrukowanych prosto z tak zwanej prasy brukowej na temat aktorki, jej rodziny, przyjaciół, znajomych i środowiska, w którym żyła i w którym pracowała, od narodzin do śmierci. Nawet tytuły rozdziałów przypominały krzykliwe nagłówki, charakterystyczne dla kolorowej prasy. A same informacje o autorce niepewne (brak bibliografii źródeł informacji), przytaczane za innymi mediami lub od osób trzecich. Częściej negatywne i złośliwe, rzadziej pochlebne. Czasami nie tyle sensacyjne, ile szokujące swoją wulgarnością („głośno bekała i puszczała wiatry przy stole przy gościach"), bezpośredniością balansującą na pograniczu taktu i dobrego smaku ("maraton-ruchaton" jako rozrywka znudzonych aktorów) i zaglądaniem wszystkim pod kołdrę (sadomasochistyczne upodobania seksualne, wszechobecny biseksualizm środowiska aktorskiego i rodzinnego). Autor nie opowiadał legendy, nawet jej nie tworzył. Brutalnie i bezwzględnie aktorkę z niej odzierał, wręcz niszczył. Był przy tym jednak niewiarygodny. Często używał pojęć wyrażających tylko prawdopodobieństwo informacji typu: "podobno, nie wiadomo dokładnie, inne źródła podają" (lecz nie wiadomo jakie), "chyba, mówiono, że, według reporterów" (nie wiadomo jakich), tworząc na ich niepewnej i ogólnikowej podstawie obraz aktorki zbudowany z plotek, pomówień, nadinterpretacji i przeinaczeń, bez tła społecznego i rzetelnego omówienia dorobku filmowego. To z kolei prowadziło autora do niekonsekwencji i błędów logicznych, by w jednym miejscu skomentować postanowienie Elizabeth Taylor ("Nie chcę więcej słyszeć o tym mężczyźnie".), po rozwodzie z pierwszym mężem Nickym Hiltonem, w taki sposób – "I trzeba przyznać, że słowa dotrzymała". Co mu nie przeszkadzało, by osiem stron dalej rozpisywać się o ich wspólnej kolacji. Takich niekonsekwencji wzbudzających moją nieufność wobec rzetelności autora było więcej. I żeby te sensacje jeszcze ubarwić, podlewał je sosem złośliwych, ironicznych i nienawistnych komentarzy Marleny Dietrich, pochodzących z przeprowadzonego z nią wywiadu, które brzmiały jak pohukujący głos zza grobu. Ale, ale! Kiedy minął mi szok, kiedy przyzwyczaiłam się do charakteru czytanej biografii, zaakceptowałam w końcu jej nieformalną i nieautoryzowaną przez aktorkę formułę, która na wieść o tym, że się taka ukaże (wydano ją pośmiertnie) powiedziała, że "David Bret jest dupkiem, ale że da się go lubić". I muszę przyznać jej rację w pełnym znaczeniu tego zdania! Autor jest drapieżnikiem medialnym żerującym na najbardziej intymnej, ciemnej, osobistej (o ile jest to prawda!) stronie życia aktorki, który, muszę obiektywnie przyznać, zrobił to znakomicie. Operując dobrym warsztatem literackim, wiedział, co chce napisać, w jaki sposób i dla kogo, zachowując podziw i szacunek dla aktorki w jednej kwestii – jako prekursorki walki z AIDS. Książkę zakończył poglądem wyrażającym (pomimo całych hektolitrów wcześniej wylanych brudów) jego szacunek dla niej – "Nie podlega dyskusji, że Elizabeth Taylor była ostatnią z wielkich w Hollywood. Większość jej współczesnych – z wyjątkiem Garbo, Streisand i Dietrich – musiała żyć w cieniu jej blasku. Żadna ze współczesnych gwiazd nie jest godna, żeby się chociaż otrzeć o ten cień". Gdybym nie zdążyła poznać mentalności autora, pomyślałabym, że to wzruszające, ale nie daję sobie ręki uciąć, że dopisał to po śmierci Elizabeth, bo o zmarłych nie należy mówić źle. W przypadku autora chyba TYLKO źle. Pochwalny Epilog pełen dobrych, pośmiertnych słów o aktorce padających z ust innych, raził kontrastowością wypowiedzi z pierwszym zdaniem we Wprowadzeniu – "Elizabeth Taylor przejdzie do historii jako kobieta, której udało się zrobić więcej indyków niż dobrych filmów, i jako aktorka, której ekranowy głos nieraz potrafił zachrypieć i która rzadko dorównywała poziomem swej gry kolegom z planu". Śmiałam się sama z siebie, czytając tę sensacyjną biografię, bo z jednej strony zżymałam się na autora i jego „dzieło”, a z drugiej wciągałam gładko tę jego opowieść, jak głodny makaron, zżymając się z kolei na siebie, że ujawniła we mnie tę żądną sensacji z życia gwiazd hienę. I nie mam nic na swoje usprawiedliwienie. Zwłaszcza że książka pięknie wydana, w twardej oprawie i z fotografiami ilustrującymi tekst. Jednak najpiękniejsze zdjęcie aktorki ujrzałam z tyłu książki. To jeszcze ta Elizabeth, której najpiękniejszą ozdobą nie są diamenty, ale dziewczęce spojrzenie i uśmiech. Dziewczyny, która właśnie wchodziła w dorosłe życie, pragnąc być tylko kochaną i szczęśliwą. naostrzuksiazki.pl

Niedawno zmarła aktorka, której filmowy image jest mocno związany z Woodym Allenem, pisze tu o swoim życiu cytując archiwalia własne, ale także pamiętniki swojej matki, Dorothy Hall. Keaton upamiętnia rodziców, szkicuje dynamikę rodzinną, wyjawia sekret, podlicza straty, opisuje momenty przełomowe, przy tym zawiesza nad opowieścią przekonanie o własnej nieadekwatności, poczucie, że mogłaby znacznie więcej, ale rodzinny cykl się powtarza, a życie jest krótkie. Tak jak Dorothy, Diane jest osobą poszukującą właściwych środków wyrazu, która wg siebie samej talentem nie dorasta do własnych ambicji. Dobre, bo inne: autobiografia gwiazdy dla odmiany nie napisana przez ghost-writera, która z perspektywy czasu zachęciła mnie mnie do sięgnięcia po późniejszą opowieść Keaton o relacjach z bratem, Randym.

Czytając różne biografie, często można natrafić na pozycje, które bardziej się skupiają na filmografii, niż na życiu aktora. Nie w tym wypadku. Tutaj wszystko wydaje się być wyważone. Sporo miejsca poświęcono na wywiady, opinie osób, które znały Ingrid oraz jej bliskich - w tym córki, Isabelli. Sama Bergman również opowiada o sobie, nie zawsze pochlebnie, raczej ze zdrowym dystansem. Autorka szkicuje portret osoby, z którą chciałoby się zaprzyjaźnić, szczerej i otwartej, z poczuciem humoru,a przy tym ogromnym talentem. Wspaniała, wzruszająca książka. Polecam!

Wciągające... nie tylko o Jackie. Jaki hektar czasu upłynął od lat 50-tych, gdy nawet w postępowym USA kobieta mogła "wypłynąć" tylko "przy mężu" lub jako dziedziczka... Jak grzecznie trzeba było przygryzać język, tolerując wyskoki panów. Wtedy inteligentnej, wyrafinowanej Jackie pozostawało, wysoko mierzyć... w przyszłego męża. Dziś może by zarządzała dużą agencją reklamową może wydawnictwem. Ciekawy jest też obraz rodziny Kennedych. Chmara córek, synów, synowych - wszyscy uwieszeni na pieniądzach papy Joe-go. Żyli, kupowali i... wysyłali wielotysięczne rachunki do biura papy. Tam "niewidzialna ręka" regulowała niezbędne wydatki. A Joe czasem tylko żalił się... "będę musiał więcej zarabiać". Styl Jackie - prosty, staranny, umiarkowany - do dziś inspiruje. Jest taki jak ona - wbrew pozorom nieco nieśmiały i nie do podrobienia. Świetnie się czyta. Polecam!

Książka Guusa Luijtersa jest zbiorem wypowiedzi słynnej aktorki, które tym samym układają się w opowieść snutą słowami Marilyn Monroe - począwszy od dzieciństwa, przez początki kariery, aż po bycie wielką gwiazdą na miarę swoich czasów i wszechczasów. W owych cytatach Marilyn porusza tematy takie jak miłość, życie, seks, kariera, sława, stosunki międzyludzkie. Czytając tę książkę mamy więc obraz nie tylko tego jaką osobą była Monroe, ale też jakie były jej poglądy na toczące się wokół niej sprawy oraz jaki był świat widziany jej oczami. Jej świat - świat gwiazdy ówczesnego hollywoodzkiego kina. Natomiast patrząc na pierwsze rozdziały dotyczące spojrzenia aktorki na jej dzieciństwo, jawi się nam smutny obraz nieszczęśliwego dziecka, wychowującego się - początkowo - w niepełnej rodzinie, z czasem w sierocińcu, do którego oddała ją jej własna matka. Nie trudno więc wysnuć wniosków na temat małej Normy Jean oraz tego jak jej dzieciństwo wpłynęło na późniejsze życie już dorosłej Marilyn Monroe. Książka Guusa Luijtersa nie jest typową biografią, gdyż niewiele słów pochodzi od samego Autora. W tym opracowaniu oddał on głos samej Marilyn. I tak oto widzimy piękną, podziwianą przez kobiety, pożądaną przez mężczyzn kobietę, aktorkę o niezbyt wielkim talencie, aczkolwiek mającą marzenie nauczyć się gry aktorskiej. Widzimy osobę - wbrew pozorom - bardzo nieśmiałą, mającą swoje marzenia i pragnienia, radości i smutki, usilnie poszukującą ojca, którego szukała u mężczyzn, z którymi się wiązała, a którzy nie zawsze byli dla niej odpowiedni. Bardzo dużym plusem tej niedługiej książki są liczne fotografie Marilyn Monroe z różnych okresów jej życia, fotosy z filmów oraz bankietów. Fotografie są dobrej jakości, sporo z nich jest dużego rozmiaru. Można by pomyśleć, że tekstu w niej niewiele, a więcej jest zdjęć. Myślę jednak, że ta ilość jest wyważona, a zaważywszy na to, że w wypowiedziach Marilyn znajduje się sporo wartościowych rzeczy, nad którymi można się pochylić na dłużej oraz, które nie raz spokojnie mogłyby być cytatami. Dlatego dawkowałam sobie lekturę na kilka wieczorów. Dodatkowym atutem jest też zamieszczenie rozdziału ze spisem filmów, w których wystąpiła Marilyn, ułożonych chronologicznie. Każdy posiada wymienionych najważniejszych twórców, tytuł zagraniczny i polski (jeśli istnieje) oraz krótki zarys fabuły. Większość tytułów posiada też odpowiadający mu kadr, umieszczony obok opisu filmu, którego dotyczy. Zauważyłam jedynie dwa minusy. Pierwszy to fakt, iż fotografie są jedynie czarno-białe, nawet te, które znamy w kolorze. Drugi minus dotyczy umieszczenia w paru miejscach wytłuszczonym drukiem fragmentów tekstu już użytego, bądź mającego pojawić się w niedługim czasie. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyż taki zabieg bywa stosowany - choć ja spotkałam się z nim raczej w czasopismach. Jedyne, do czego mogłabym się w tym momencie "przyczepić" to fakt, iż akurat te fragmenty, które wybrano chyba tylko po to by zwrócić uwagę na jakieś ważne stwierdzenie, które padło bądź ma paść (bo, jak mniemam, chyba temu ma służyć ten zabieg) często nie jest tutaj - w mojej opinii - ani ważne, ani wartościowe. Natomiast te fragmenty, które rzeczywiście mogłyby być cytatami i niosą ze sobą jakiś przekaz takiego wytłuszczenia, ani powtórzenia nie mają. Dlatego nie bardzo rozumiem celowość wytłuszczenia i zwracania ponownej uwagi na tekst, który akurat nie ma większej wagi w danym momencie. Polecam ten tytuł głównie dla fanów Marilyn Monroe. Choć przypuszczam, że nie będąc jej fanem można się skusić na "... własnymi słowami (...)" choćby z czystej ciekawości: "co też ta Marilyn miała do powiedzenia." Opinia opublikowana na moim blogu: https://literackiepodrozebooki.blogspot.com/2024/02/wasnymi-sowami-marilyn-monroe.html

Zgadzam się z jedną recenzentką, ze nacisk położóno tutaj na miłosne ekscesy gwiazdy. Stosunkowo dużó jest wątków pobocznych,przez kilkanaście stron autorka rozwija wątek Audrey hepburn,innych pobocznych postaci, jak np. orientacji seksualnej Rocka Hudsona czy cary'ego Granta. Sophia Loren też została wymyśłona, jako nastolatka trafiła do filmui na szcżęście zauważył ją możny protektorczyli producent Carlo Ponti. Mieszkałą z dziadkami,matka Giuseppina miała na koncie nieudany związek i dwie córeczki z letkiewiczem, no i dopingowała córkę wdrodze do sławy. Młoda zaznała co to głód, trudne warunki czy wojna. Zachwyciła surowym pięknem, twarzą,w której wyraziste byłyogromne oczy. Rywlizowała z inną włoską pięknością o względy widowni,czyli Giną Lollobrygidą. Niesamowicie pracowita, cyzelowała angielski, poświęciła się rozkręcaniu kariery,której nigdy nie było jej partnerowi dosyć. Jako 18latka wzięła z nim potajemny ślub,nic nie warty, bo miał już ślubną żónę. Musiała poczekać kilkanaście lat,by wreszcie być legalną małżonką. To jej agent kierował jej karierą, musiała odłożyć urodzenie dzieci na po 30stce. Przynajmniej dwukrotnie przeżyła też poronienia. A w Hollywood grała z największymi jak Rock Hudson,Gregory Peck, David Niven, Anthony Quinn, Peter O'toole czy Cary Grant,nawet u boku reżysera Chaplina. Ikona mody, elegancka jako babcia w Pret a porter Altmana. Niestetymało dowiadujemy się o jej technice gry, ulubionych reżyserach, meandrach kariery. Na doczepkę dostajemy wzloty i upadki Carla Pontiego, zatrzymanego pod zarzutem machlojek finansowych,o których rzekomo nie wiedziała.

Kobieta, która żyła, jak chciała. Sypiała z kim popadło, piła, nie stawiała sobie ograniczeń, pławiła się w sukcesie. Jednym słowem: "Róbta, co chceta" Skończyła w obszczanej pościeli, w samotności, w beznadziei. Wielka Marlena, "Błękitny Anioł" - tak naprawdę zmarnowane życie.

W komentarzu do książki na początku czytamy "Brenda Maddox nie żywi dla Elizabeth Taylor ani zbytniego szacunku, ani nadmiernej sympatii i potrafi to okazać". Od pierwszych stron to widać i czuć, jest to nawet nieco drażniące i nachalne, jednak po pewnym czasie książka przemienia się w skrupulatny opis występów Taylor, za którymi kryją się zawierane w danym czasie małżeństwa, choroby, przyjaźnie i inne wydarzenia. Nie są to suche fakty, ale napisana (widać, że przez dziennikarkę, a nie speca od biografii) wręcz opowieść. To tekst inteligentny, niepozbawiony humoru, który świetnie się czyta. Zabrakło mi jeszcze trochę smaczków z życia Taylor i mimo, że autorka mnie drażniła to jestem zadowolona, szczególnie, że książkę dosłownie połknęłam ;) Będę ją pozytywnie wspominać również ze względu na to, że poznałam zasady funkcjonowania wytwórni filmowych w tamtych czasach (duży plus). Inna niż reszta biografii, ale dla fanów Taylor to pozycja warta poświęcenia kilku wieczorów. http://czasnafilm.blogspot.com/2015/01/kto-sie-boi-elizabeth-taylor.html

Miłość to najpotężniejszy żywioł. Czytając tę książkę, nieustannie zastanawiałam się, czy to mogło zdarzyć się naprawdę. Historie rozstań i powrotów Liz Taylor i Roberta Burtona, na tle filmowej krainy snów, ogromnego bogactwa, przepychu i rozkoszy. A jednocześnie smutny obraz staczania się na samo dno nałogu, depresji, choroby. Niebo i piekło w jednym związku. Na uwagę zasługują przytoczone w książce listy Burtona - ależ on pięknie pisał! Może gdyby jego życie potoczyło się inaczej, byłby bardziej znany jako literat niż aktor. Mały minus dla wydawcy za drobne niedociągnięcia korektorskie i redakcyjne (chociażby uparte mylenie tytułu filmu "Tylko dla orłów" z audycją satyryczną "Nie tylko dla orłów"...). Książka jest jednak potężna, więc można przymknąć na to oko. Mimo tak znacznych rozmiarów nie sposób się od niej oderwać. Polecam wszystkim miłośnikom kina i teatru.

Biografia na przyzwoitym poziomie. Duży plus za skupienie się na filmografii, ale być może przez to jednak zabrakło tej szczególnej iskry, której szukamy nurkując w życiorysach żywych legend. Niemniej jednak sylwetkę H.B. bardzo polubiłam. Dla mnie mniej twardziel a bardziej dżentelmen w starym stylu.

Autor nie zawiódł, znowu barwna opowieść nt. gwiazdy z Hollywood w tle. Facet żył "na bogato", ale nie ominęły go również tragedię. Jak zawsze pojawiły się wątki poboczne - co u Forestiera jest standardem, który zawsze dodaje to "coś" każdej książce.

Jedna z najciekawszych autobiografii artystów. Jedna z tych, w których autor nie tyle przedstawia koleje losu, co raczej filozofię życia i wartości, którymi się kieruje. Rzadki przykład celebryty, który ma szeroką wiedzę i coś ciekawego do powiedzenia. Dobrego wrażenia nie psują nawet opisy podłego traktowania kobiet, a raczej budzi szacunek, że potrafi przyznać się do takiej ułomności. Przy okazji należy zaznaczyć, że wbrew temu, co podają różne źródła (jak choćby Wikipedia), Brando wcale nie przyznaje się tu do biseksualizmu; podobne deklaracje (dotyczące rzekomo intymnych relacji z Jamesem Deanem czy Wallym Coxem) wcale nie padają, jest za to wiele (często bardzo zabawnych) opisów mniej lub bardziej udanych romansów z reprezentantkami płci pięknej.

Najbardziej obiektywna i dokładna biografia Marilyn jaką czytałam (2 inne były naprawdę tragiczne), mamy tutaj aż 60 stron przypisów. Faktycznie czuć, że autorka zgłębiała wiele źródeł, natomiast ta jej wnikliwość nie idzie w parze z chronologicznym ułożeniem zdarzeń i opowiedzeniem wszystkiego w najbardziej przystępny sposób, można się pogubić. Momentami książka była dla mnie nudna, a zwłaszcza jak zaczęło się w niej pojawiać milion postaci i o każej można się było bardzo wiele dowiedzieć. Są plusy i minusy Marilyn oraz samej paskudnej branży filmowej, która kształtowała zarówno ją jak i pozostałe gwiazdy Hollywood. Dla fanów Marilyn jak najbardziej, ale nie wiem czy polecam pozostałym (jak ja niezbyt zainteresowanych jej osobą).

„Wszystkie jego dowcipy i żartobliwe uwagi […] wywoływały śmiech w reżyserce, ale po jakimś czasie zdałem sobie sprawę, że śmiano się o wiele głośniej, niż wskazywałaby na to jakość żartów. […] Zupełnie jakby te wszystkie obecne tam osoby zmuszały się do śmiechu. Dziwne jednak było to, że oddzielało ich od niego podwójne okno, więc nie mógł ich słyszeć i w żaden sposób nie mógł wiedzieć, kto śmiał się z jego żartów najgłośniej, a mimo to i tak w ten sposób reagowali”*. Muszę przyznać, że kiedy natrafiłam na przytoczony fragment w książce „Sinatra. Miłość, muzyka mafia”, doznałam pewnego rodzaju konsternacji. Pojawiło się, bowiem we mnie pytanie czy opisany śmiech był wyrazem bezbrzeżnego podziwu czy raczej oznaką strachu. W trakcie lektury biografii słynnego artysty to uczucie niepewności towarzyszyło mi wiele razy. Wszystko za sprawą faktu, iż słynny „Głos”, jak nazywano Sinatrę za czasów jego pierwszych, wielkich przebojów, uosabiał w sobie światło i ciemność, które istniały jakby obok siebie przez lata wykuwając jego legendę. Podróż zaczynamy jednak w Hoboken w stanie New Jersey w Stanach Zjednoczonych, gdzie osiedlił się dziadek jednej z najjaśniejszych gwiazd amerykańskiej muzyki popularnej. Rodzina Sinatrów miała swoje korzenie prawdopodobnie w Agrigento we Włoszech, czyli w regionie, gdzie narodziła się sycylijska mafia. Jest to o tyle istotne, iż istnieje wiele dowodów, że gdyby nie ta słynna organizacja przestępcza - w tym jej szef Lucky Luciano - talent wokalny chuderlawego chłopaka nigdy nie zostałby zauważony. Jednak zanim Frankie wylądował na ulicy, by początkowo śpiewać w nocnych klubach o wątpliwej renomie, jego dzieciństwo nie przypominało sielanki. Życiem przyszłego wokalisty i aktora zawiadywała apodyktyczna matka, która na skutek komplikacji porodowych, doczekała się tylko jednego dziecka. To wydarzenie sprawiło, że kobieta przelała na jedynaka wszystkie swoje zawyżone oczekiwania i frustracje. Frank już wkrótce uciekł w świat młodzieńczego buntu, przez który ostatecznie nie skończył szkoły średniej i został wyrzucony z domu. Ta sytuacja zaowocowała zerwaniem więzi rodzinnych na ok. dwa lata. Można przypuszczać, że to właśnie wówczas narodziła się fascynacja nastolatka jazzem i twórczością Binga Crosby’ego. Buńczuczny chłopak już wówczas mówił, że marzy by być największym wokalistą świata, lecz minęło kilka dobrych lat, zanim to pragnienie zaczęło się spełniać. Według relacji pierwszych współpracowników Sinatry, nie grzeszył on wówczas talentem, ale niewątpliwie zwracał uwagę kobiet. Może właśnie ten fakt sprawił, że zainteresował się nim uznany trębacz Henry James, a następnie Tommy Dorsey, któremu Frank zawdzięczał pierwszy szczyt swojej kilkudziesięcioletniej kariery, obfitującej w cudowne wzloty i niedające się z niczym porównać upadki. Sinatra postawił wszystko na jedną kartę. Zaczął brać lekcje emisji głosu, by po kilku latach opuścić swojego mentora i zacząć karierę solową. Właśnie wówczas stało się coś niezwykłego. 30 grudnia 1942r. Sinatra na zaproszenie Boba Weitmana zaśpiewał w Paramount Theatre w Nowym Jorku. Tego wieczoru zaczęła się pierwsza w dziejach muzyki zbiorowa histeria. Artysta występował przez dziewięć dni z rzędu przez kilka godzin dziennie przed grupą kilku tysięcy rozwrzeszczanych nastolatek, które mdlały na jego widok. Relacje niektórych świadków tych wydarzeń mówią nawet o tym, że nieletnie „podkolanówki”, okupowały salę koncertową, tylko po to, aby jeszcze raz usłyszeć Frankie’go. Jaki był powód tego zbiorowego szaleństwa? Czy można je wytłumaczyć tym, że Sinatra po latach będzie uznawany za jednego z mistrzów frazowania? A może prawda tkwi gdzie indziej? ` Część znawców uważa, że tamtego wieczoru nie wygrał talent, lecz wyrachowane oszustwo. Z dzisiejszej perspektywy już wiemy, że Frank Sinatra był wspierany przez mafię, choć on sam przez całe życie konsekwentnie temu zaprzeczał. Przebieg jego kariery zdaje się jednak dowodzić, iż celowo mijał się z prawdą. Świadczy o tym chociażby zatrudnienie wątłego chłopaka w klubie Rustic Cabin, gdzie stołowali się szefowie gangsterskiego półświatka. To właśnie oni sporo zainwestowali w talent młodego wokalisty w nadziei, że ta inwestycja kiedyś się zwróci. Sam zainteresowany zdawał się nie przykładać dużej wagi do podejmowanego ryzyka. Uwielbiał życie na wysokim poziomie i póki mógł zapewniać swoim mocodawcom usługi pań lekkich obyczajów, czuł się bezpiecznie. Oczywiście, wiązało się to ze strachem, ale Sinatra w jakimś sensie podziwiał bandytów, od których był finansowo uzależniony. Dostrzegł to m.in. Francis Ford Coppola, który chciał na kanwie życiorysu piosenkarza stworzyć jedną z postaci w filmie „Ojciec Chrzestny”, jednak groźba pozwu ze strony artysty sprawiła, że ograniczono się tylko do jednej nic nieznaczącej sceny, w której jakiś muzyk przychodzi do don Corleone, by prosić go o pieniądze. Warto przy tej okazji nadmienić, że w książce Anthony’ego Summersa i Robbyna Swana znajdziemy kilka rozdziałów o związkach Sinatry, a także amerykańskiej mafii z kampanią wyborczą Johna F. Kennedy’ego, które rzucają ciekawe światło na jedną z potencjalnych przyczyn tragicznej śmierci 35. prezydenta Stanów Zjednoczonych. Obok mrocznej strony życia Sinatry, o której niektórzy nie mieli pojęcia, istniał też bard, którego głos był nagrywany na winylach, by wspierać morale amerykańskich żołnierzy na frontach II wojny światowej. Mężczyzna był wykonawcą blisko tysiąca utworów (zarówno coverów, jak również kompozycji tworzonych specjalnie dla niego). Frank był uzależniony od sceny, pomimo że miewał momenty, w których się z nią żegnał. Lata jego najmniej znanych płyt przypadły na czas ogromnej rewolucji w muzyce rozrywkowej. Gdy swoje triumfy święcił najpierw Elvis Presley, a później The Rolling Stones, Sinatra twierdził, że jest obrońcą tego, co jest prawdziwą muzyką. Artysta mógł sobie pozwolić na komfort bycia sobą również z racji ogromnego majątku, który nie pochodził tylko z legalnych źródeł. Można powiedzieć, że w właśnie dzięki tej nieustępliwości, wokalista u kresu swojego życia doświadczył drugiego szczytu kariery, który przypieczętował jego legendę. Frank, będąc wnukiem włoskiego imigranta, celowo nie chodził do restauracji, w których nie obsługiwano jego czarnoskórych muzyków. Równocześnie w swojej imprezowo-artystycznej grupie Szczurze Stado sypał jak z rękawa pijacko-rasistowskimi żartami. Mogłoby się wydawać, iż na takiej skali sprzeczności nie da się być autentycznym, ale amerykański wokalista niczego w tej kwestii nie udawał Pomimo że uwielbiał splendor i otaczanie się drogimi przedmiotami, to pomagał obcym sobie ludziom podczas gdy rodzina nie mogła doprosić się o jego uwagę. Frank Sinatra był czterokrotnie żonaty, ale niemal wszystkie jego związki kończyły się fiaskiem. Pomimo że przy boku Barbary Marx mężczyzna odnalazł spokój w ostatnich dekadach życia, to wydaje się, że prawdziwą miłość spotkał wiele lat wcześniej w osobie swojej drugiej żony. Mężczyzna poznał Avę Gardner na okrągłym jubileuszu studia filmowego, dla którego wspólnie pracowali. On był już wówczas uznanym aktorem i piosenkarzem, a ona jaśniała blaskiem wschodzącej wielkiej gwiazdy Hollywood. Niemal od razu parę połączyło gorące i wyniszczające uczucie. Na pozór stworzeni dla siebie, nie mogli i nie umieli ze sobą być. To co łączyło ich najbardziej to ogromne ego, które nie pomaga w budowaniu trwałych relacji. Frank był zafascynowany pięknem kobiet. Jedne z nich traktował jak księżniczki, a inne zmuszał do aktów seksualnych wbrew ich woli. Ava natomiast nie pozostawała mu dłużna mając słabość do mężczyzn o latynoskiej urodzie. Kobieta kilkukrotnie dokonała aborcji wbrew woli Franka, bo bała się utraty idealnej sylwetki. Największym problemem pary było jednak ich wspólne uzależnienie od alkoholu. Ava po upiciu się padała nieprzytomna lub podejmowała spektakularne próby samobójcze. Z kolei jej mąż - wysokofunkcjonujący alkoholik – po opróżnieniu kolejnego kieliszka miał tendencję do bicia i grożenia śmiercią tym, którzy go nie doceniali Choć wybuchowość mężczyzny poniekąd doprowadziła do szybkiego rozwodu, piękna brunetka już na zawsze została dla niego punktem odniesienia i to jej cech szukał w późniejszych małżeństwach. Niewątpliwie Summersowi i Swanowi udało się dość skrupulatnie przedstawić dwie twarze wielkiego artysty, co można uznać za spory sukces z racji tego, iż nie wszyscy członkowie rodziny Sinatry zgodzili się na udzielenie wywiadów, będących kanwą do snucia rozważań o życiu niezwykle skomplikowanego człowieka. Mnóstwo materiałów prasowych oraz dotarcie do kilkuset osób, które miały bezpośredni lub pośredni kontakt z gwiazdorem, pozwoliło niemal całkowicie wypełnić tę lukę, dzięki czemu czytelnik podczas lektury, skutecznie lawiruje pomiędzy bezgranicznym podziwem dla talentu wokalnego bohatera i obrzydzeniem, gdy poznaje jego niezwykle niebezpieczny i wybuchowy charakter. Drobiazgowy opis bogactw zdobytych przez Sinatrę imponuje, choć nie wiem, co kierowało autorami, że musieli podawać cenę każdego posiadanego przez niego przedmiotu i to przed i po denominacji dolara. Niewątpliwie jednak udało im się doskonale opisać całą dyskografię Amerykanina. Generalnie „Miłość, muzykę i mafię” powinien przeczytać każdy fan Franka Sinatry, by przekonać się, że nie ma na świecie ludzi nieskazitelnych, a za największą sławę, często płaci się niezbyt udanym życiem osobistym. --- * A. Summers, R. Swan, Sinatra. Miłość, muzyka, mafia, Nowy Styl Wydawnictwo Książkowe, Warszawa 2007, s. 447 (wg. zdygitalizowanej wersji, dokonanej przez Krajowy Depozyt Biblioteczny)

Bardzo ciekawie skonstruowana biografia wielkiej austriacko-francuskiej gwiazdy Romy Schneider. Z jednej strony mamy tu chronologicznie przedstawione fakty z jej życia i kariery aktorskiej, z drugiej historię śledztwa dotyczącą kontrowersyjnych i zagadkowych wydarzeń z życia Romy a prowadzoną przez dziennikarkę Annę. Jest sprawą niezwykle fascynującą ale i smutną jak sukcesy zawodowe bohaterki przeplatały się z porażkami w jej życiu prywatnym. Może to prawda, że wybrańcy bogów umierają młodo, w chwili śmierci Romy Schneider miała zaledwie 43 lata.

To była bardzo dobra biografia, choć strasznie ciężko się ją czytało. Wynikało to przede wszystkim z dużej ilości tekstu na stronie i małej czcionki. Autor świetnie przedstawił aktorski światek, jego zwyczaje, imprezowy tryb życia. Pokazał, jak ciężko w latach 40 - tych i 50-tych było otrzymać dobrą rolę i potem utrzymać się na tym poziomie. Elizabeth poza byciem świetną aktorką, była też osobą głęboko uzależnioną od leków i skandalistką (ilość jej związków małżeńskich trochę przeraża). Doceniam jej dorobek aktorski i to, że w ostatnich latach swego życia podjęła próbę walki ze swoim uzależnieniem oraz podziwiam za chęć pomocy osobom chorym na AIDS.