Dzieje ksiąg Starego Testamentu

Zdawałoby się, że opasłe tomiszcze takie jak Zarys dziejów religii to nuda przez duże N. Nic bardziej mylnego. Może fascynować. Z jednego względu. Uświadamia gigantyczne podobieństwa między religiami o jakich człowiek nie ma pojęcia. Nie mówię już o potopie występującym w niemal wszystkich wierzeniach ludów zamieszkujących basen morza Śródziemnego. Od znalezienia tekstu sumeryjskiego eposu o Gilgameszu wiadomym już jest, iż Biblia nie była jedyną Księgą opisującą tą, zdawałoby się, mityczną katastrofę. Odkrycie jednak, że już Zoroastrianizm skupiał się na walce dwóch bóstw reprezentujących dobro i zło. Czy, że Aztekowie wierzyli w powrót białego boga Quetzalcoatla, który oddawszy życie za ludzi, odszedł na wschód - frapuje. Dla poznania tych i innych podobieństw między religiami warto przeczytać tę książkę. Być może zamiarem autorów było ukazanie, że religia to opium dla mas. Na moją wiarę nie wpłynęła, ale pozwoliła inaczej na nią spojrzeć

Od Mojżesza do Mahometa Autorzy: Witold Tyloch, Eugeniusz Słuszkiewicz, Tadeusz Żbikowski, Józef Keller, Edward Szymański Moja ocena: 6/10 Publikacja „Od Mojżesza do Mahometa” to zbiór pięciu artykułów poprzedzonych krótkim wstępem, poświęconych postaciom kluczowym dla największych tradycji religijnych: Mojżeszowi, Buddzie, Konfucjuszowi, Jezusowi i Mahometowi. Każdy z esejów napisany został przez innego autora, co skutkuje znacznym zróżnicowaniem stylu, tonu oraz poziomu merytorycznego poszczególnych rozdziałów. Na uwagę zasługują teksty poświęcone Buddzie, Konfucjuszowi i Mahometowi. Są to opracowania spójne, starannie przygotowane, dobrze osadzone w kontekście historycznym i kulturowym. Szczególnie rozdział o Buddzie autorstwa Tadeusza Żbikowskiego oraz o Konfucjuszu pióra Eugeniusza Słuszkiewicza wyróżniają się dbałością o źródła, wyważonym językiem oraz zrozumiałym, lecz nie uproszczonym przekazem. Esej o Mahomecie, przygotowany przez Edwarda Szymańskiego, również prezentuje wysoki poziom – autor pisze przystępnie, koncentrując się bardziej na życiu Proroka i jego środowisku, niż na suchych faktach i chronologii. To podejście nadaje tekstowi narracyjnego charakteru, czyniąc go szczególnie interesującym dla czytelnika niebędącego specjalistą. Niestety, na tle wyżej wspomnianych rozdziałów dość słabo wypadają teksty poświęcone Mojżeszowi oraz Jezusowi. Szczególnie rozdział autorstwa Józefa Kellera dotyczący Jezusa razi zbyt ostrą, konfrontacyjną retoryką wobec chrześcijaństwa. Zamiast rzetelnej analizy historyczno-religijnej, autor skupia się na polemicznym tonie, co w publikacji naukowej lub popularnonaukowej wydaje się chybione – zwłaszcza w kontekście dialogu między religiami. Rozczarowujący jest także rozdział o Mojżeszu – sprawia wrażenie jałowego, zbyt ogólnego, pozbawionego głębi i krytycznego opracowania źródeł. Na korzyść książki przemawia jednak próba zestawienia pięciu wielkich postaci religijnych, z różnych kręgów kulturowych i tradycji duchowych. Jest to rzadki przykład publikacji, która – mimo swoich niedociągnięć – stara się ukazać w syntetyczny sposób duchowy dorobek ludzkości. Nierówny poziom merytoryczny sprawia jednak, że książka może pozostawić czytelnika z uczuciem niedosytu. Na ocenę całości negatywnie wpływa również brak przypisów oraz bibliografii. Publikacja nie została opatrzona żadnym aparatem naukowym, co w przypadku tekstów mających ambicję popularnonaukowe znacznie obniża jej wartość. Brak odniesień do źródeł, zarówno pierwotnych, jak i wtórnych, utrudnia weryfikację informacji oraz ogranicza możliwość dalszego pogłębiania wiedzy przez czytelnika. Jest to poważna wada, która pozostawia wrażenie powierzchowności i może budzić zastrzeżenia co do rzetelności opracowania. Podsumowując: publikacja może okazać się wartościowa dla osób chcących zarysować sobie podstawową wiedzę o głównych postaciach światowych religii, jednak warto czytać ją krytycznie i z uwzględnieniem, że niektóre z rozdziałów prezentują wyraźnie subiektywne stanowisko. To książka nierówna, momentami interesująca, ale wymagająca uzupełnienia lekturą bardziej pogłębionych źródeł. ** 18:59 * 28.07.2025 * 65/2025 *

Takie opowieści…. Ta recenzja będzie miała charakter historyczny. Odwołamy się do dawnych czasów i spróbujemy skonfrontować je z dzisiejszymi. Dziś o „Opowieściach biblijnych” Zenona Kosidowskiego…. Do tej książki wróciłam po…. blisko pół wieku. Jako nastolatka, wraz z innymi wówczas spragnionymi wiedzy, wchłanialiśmy jak przysłowiowa gąbka, wszystko, co napisał Kosidowski. Ach, szalone lata sześćdziesiąte i siedemdziesiąte… Książka ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku i od razu zrobiła furorę. We wszystkich kręgach. Zwolennicy rozczytywali się w wyjaśnianiu plag egipskich. Przeciwnicy krytykowali za … krytykę Biblii. Bo Biblia jest nie do czytania, nie do szukania taniej sensacji, ale do wierzenia w nią, w to, co zawiera. Jako że też kiedyś młoda byłam, wiem, że to, co zakazane jest najlepsze. Jeśli więc ksiądz na lekcji religii, (nie, to wówczas nie były jeszcze lekcje, to była katecheza w salkach przy kościołach) grzmiał, że Kosidowski kala wiarę, to młody człowiek, nawet nie znający Kartezjusza1, szukał odpowiedzi na liczne nurtujące go pytania. Bo młody człowiek bunt ma w naturze. (kolejna taka afera w moim otoczeniu wybuchła po serii „antyreligijnych” książek Dana Browna, ksiądz uczący w szkole zakazał czytania „herezji”). Po roku 1980 i paru innych, nieżyjący już Kosidowski idealnie wpisał się w schemat pisarza komunistycznego. Po pierwsze występował przeciwko nauce Kościoła Katolickiego. Po drugie pisał o Biblii w czasach, kiedy panował socjalizm. Mało tego, pozwolono mu drukować książki na tematy religijne. Po trzecie – jego utwory przetłumaczono na język rosyjski i wydano w ZSRR! No tak, ostatni argument przeważa. Kto miał kontakt z ZSRR – wrogiem wszystkiego. Maryla Rodowicz też. W związku z tym, że w osobie pisarza odkryto wroga klasowego, zapomniano o nim. Dopiero po wielu latach zaczęto przyglądać się jego pisarstwu. Zauważono, że utwory nie powstały w wyniku prowadzenia własnych badań np. archeologicznych. Pisarz po prostu zbierał wieści ze świata, czytał innych i tworzył oparte na tekstach źródłowych opowieści. Bibliografię zawsze starannie podawał. Czy miał rację? Nie wiem. Jedni twierdzą, że tak. Inni – nie. Ci drudzy nadal uważają go za antykościelnego komunistę niszczącego prestiż Biblii. W każdym razie jego książki do dziś nie doczekały się osobnych artykułów w Wikipedii. A szkoda, bo w pamięci czytelników w wieku senioralnym, te książki nadal są obecne. „Opowieści biblijne”, czytane po wielu, wielu latach ciągle są przyjemne. Proste, czytelne streszczenia biblijnych ksiąg i napisane równie prosty językiem komentarze sprawiły, iż czytałam ponownie tę książkę z przyjemnością. Nie wywołała u mnie emocji, jak przed laty, bo już ją znałam. Czy dzisiejszy młody czytelnik da się ponieść owym emocjom? Postanowiłam swój egzemplarz przekazać właśnie zaczytanemu nastolatkowi …. Pożyjemy, zobaczymy….

Bardzo dobre wprowadzenie do świata mitologii jak i kultury azteckiej. Co prawda książę czyta się dość ciężko, ale z takich strzępów informacji chyba ciężko byłoby wyłonić jasny i spójny obraz. Niemniej autorka moim zdaniem całkiem dobrze przedstawiła cały kontekst kulturowy. Z pewnością sięgnę po inne książki z tej serii i poszukam jakiś innych książek na temat kultury Mezoameryki :)

Zakładając, że po taką książkę sięgają osoby zainteresowane tematem, kompletnie nie rozumiem tak niskiej jej oceny. Autor, wybitny polski arabista, profesor Józef Bielawski przekazuje nam w swojej książce ogrom wiarygodnej wiedzy o islamie i muzułmanach. Pozostaje tylko wielki żal, że Autor nie żyje od 17 lat i nie możemy przeczytać jego komentarza do współczesnych wydarzeń w krajach arabskich. Polecam wszystkim zainteresowanym tematem. Warto.

"Święta nić hinduizmu" to przystępne, podręcznikowe opracowanie różnych nurtów tworzących tradycyjną religię Indii. Myślę, że Autorowi udało się tą ładną metaforą nici podkreślić wyjątkową ciągłość hinduizmu. W ujęciu chronologicznym przedstawia on kolejne etapy rozwoju począwszy od religii wedyckiej aż po czasy współczesne. Gdyby porównać tę pracę z "Hinduizmem" K. Knott albo z noszącą ten sam tytuł książką M. Kudelskiej, to można by powiedzieć, że Brockington przedstawia ujęcie bardziej tradycyjnie, spokojne i ukazujące stopniowe przemiany. Najpierw opisuje pierwotną religię Ariów i najstarsze jej święte teksty, potem wskazuje na powstanie różnych "herezji" (buddyzm, dżinizm, ruch adźiwików) i na "ortodoksyjną" reakcję na nie. Wiele miejsca poświęca też późniejszym ruchom, zwłaszcza bhakti. Wszystko to tworzy dość sensowną syntezę dziejów hinduizmu. Dla czytelników zainteresowanych tym tematem na pewno następnym krokiem powinna być książka Gavina Flooda, którą bardzo polecam. Tomasz Babnis

Opis na LC podaje, że jest to mitologia bez stylizowania na bajki - zdecydowanie się z tym nie zgadzam. Dialogi wydają się być dosyć często infantylne czy sztuczne. Czuć też momentami powtarzalność historii i bohaterów. Myślę, że można było skondensować losy poszczególnych postaci, i w ramach jednego rozdziału opisać różne wersje danego mitu, zamiast rozbijać to na kilka rozdziałów o mniej znanych postaciach. Książka ma 700 stron, spokojnie można to było skrócić. Nadal jest to pozycja godna polecenia, zawierająca zarówno powszechnie znane opowieści uzupełnione o niekoniecznie znane szczegóły, jak i mity o postaciach szerzej nieznanych. Mitologia z całą jej brutalnością, hipokryzją bóstw i słabościami herosów pokazuje, że nigdy nie było żadnych "starych, dobrych czasów". Ludzie zawsze potrafili być zarówno odważni, jak i okrutni; romantyczni, jak i perwersyjni; mądrzy i sprytni, jak i głupi i naiwni.

Witolda Tylocha miałem już wątpliwą przyjemność poznać podczas czytania książki "Od Mojżesza do Mahometa", której był niechlubnym współautorem. W tamtej publikacji autor wydał mi się niezwykle stronniczy, by nie rzec niedojrzały. Dlatego z trwogą chwyciłem tę książkę, obawiając się kolejnych tego typu wyskoków. I na szczęście się zawiodłem. Książka jest bardzo treściwa. Nie zgadzam się ze wszystkimi stwierdzeniami autora, ale myślę, że może być wartościowym źródłem wiedzy religioznawczej.

Mircea Eliade to bardzo dobrze znany w kręgach religioznawczych i antropologicznych historyk rumuński. Przez wzgląd na swoje wczesne poglądy polityczne sympatyzujące z ugrupowaniami nazistowskimi oraz samą wartość naukową jego prac. Historia idei i wierzeń religijnych zaliczana jest do jednych z najważniejszych dzieł w karierze badacza. Składa się z trzech tomów, z czego pierwszy obejmuje okresy od najwcześniejszych wierzeń i rytuałów opisanych przez antropologów do wczesnego judaizmu. Praca zaledwie zarysowuje pewne zagadnienia związane przede wszystkim z rytuałami opisywanych wierzeń, znajdując w nich pewnie podobieństwa oraz przedstawiając sposób, w jaki niektóre z nich ewoluowały na przestrzeni wieków. Nie jest to zdecydowanie lektura prosta. Naukowy język oraz natłok podawanych informacji, które przy braku głębszej wiedzy może zmuszać do ciągłego wyszukiwania pojęć w innych źródłach, sprawia, że treść z czasem staje się zagmatwana i mało zrozumiała. Brak dokładnej struktury oraz pobieżne traktowanie poniektórych koncepcji również sprawia, że treść jest tym trudniejsza do zrozumienia. Ostatecznie pracę Eliadego polecam raczej osobom, którym tematyka ta nie jest obca. W przeciwnym razie niedoświadczony czytelnik szybko zagubi się w sieci pojęć oraz słów, które snuje autor. Osobiście przyznaję, że podobało mi się wiele koncepcji oraz tez wysnuwanych przez autora jednak za każdym razem, kiedy kończyłam dany rozdział, czułam, jakbym zaledwie musnęła wierzchołek góry lodowej, a takie wybiórcze traktowanie tematów sprawia, że ogólny zarys religii jest wybrakowany. Zdecydowanie nie jest to tytuł dla laików, jednak jeśli ma to być jedynie lektura zaspokajająca ciekawość w omawianym zakresie, radzę spróbować. Jeśli nie przebrniecie przez obrzędy neolityczne, raczej nie uda wam się dobrnąć do końca.

Ta mała, niepozorna książeczka z jednej strony zawiera w sobie niewiele treści, z drugiej jest naszprycowana informacjami. Ma to swoje plusy i minusy. Z plusów dowiemy się tu naprawdę sporo, z minusów informacji jest tak wiele, że momentami można się pogubić zwłaszcza, że jest napisana niemal ciągiem. Wiele ma zbyt szerokie rozwinięcie by innym go poskąpić. Znajdziemy w niej rys historyczny i ewolucyjny mitologii celtyckiej - od starożytnej i pogańskiej po średniowieczną splatająca się z chrześcijańską. Przeczytamy tez sporo mitów i legend o bohaterach , czarodziejkach i boginkach (bo początkowo to właśnie kobieta była dużo ważniejsza od mężczyzny), które niemal co chwila wplatane są w treść, dzięki czemu (według mnie) można łatwiej zobrazować sobie niektóre fakty czy przypuszczenia historyczne. Ogólnie rzecz ujmując przeczytałam z ciekawością choć momentami lekko nużyła mnie forma.

Recenzja „Ramayany” Valmikiego: Wieczny Epos w Cieniu Patriarchatu „Ramayana” Valmikiego to bez wątpienia jeden z fundamentów światowej literatury, epos, który od tysiącleci kształtuje kulturę, religijność i system etyczny setek milionów ludzi. Jako opowieść o triumfie dobra nad złem, o obowiązku (dharmie), honorze i poświęceniu, zachwyca swoim rozmachem, plastycznością opisów i uniwersalnymi wartościami. Jednak współczesna lektura tego arcydzieła każe nam również dostrzec jego głęboko patriarchalny kontekst, w którym rola kobiet jest wyraźnie podporządkowana mężczyznom.

Jest pewnym paradoksem, że pomimo ośmiuset letniej bytności Żydów w Polsce jedna z ich ksiąg pozostawała praktycznie nieznana.Trudno dociec jakie były tego przyczyny, choć sądząc po lekturze skromnych wyciągów z dużego objętościowo dzieła przyczyniły się do tego : hermetyczność społeczności żydowskiej oraz bardzo specyficzny charakter Talmudu. Wszystko co się z nim wiąże : język, tematyka sankcjonująca każdy aspekt życia ortodoksyjnego Żyda wpłynęło na zamknięty świat, w którym funkcjonował. Niewątpliwie ta aura tajemniczości przyczyniła się do niezrozumienia tej księgi, a nawet negatywnego jej postrzegania. Niniejsza pozycja uchyla rąbka z tej tajemnicy. Chociaż od jej publikacji upłynęło już kilka lat, nawet dzisiaj cały Talmud nie został przetłumaczony na język polski. Zrobiony został jednak postęp, ponieważ ukazało się jak na razie najobszerniejsze tłumaczenie Talmudu Babilońskiego dokonane przez Sacha Pecarica (TALMUD BABILOŃSKI Gemara edycji wileńskiej z objaśnieniami i komentarzami Berachot rozdz. II • Kiduszin rozdz. III • Bawa Kama rozdz. I).

Jeśli ktoś ktoś chce się zagłębić w tę jedną z najważniejszych religii na świecie to warto sięgnąć po tę książkę. Krótkie i klarowne omówienie najważniejszych zagadnień. Mam czasem wrażenie że Chrześcijanie i Żydzi lubują się w szukaniu różnic zapominając o wspólnych korzeniach. Osobiście widzę te dwie wielkie i wspaniałe religie jako jeden pień drzewa z którego wyrastają dwie piękne gałęzie. Każda z nich wydaje się rosnąć niezależnie ale przecież my wiemy że to są siostry. Córki tego samego Ojca.

"Niechaj człowiek, wypędziwszy wszystkie żądze, idzie bez pragnień, bez chciwości, bez pychy; albowiem idzie ku pokojowi." Oto jeden z moich ulubionych cytatów pochodzący z tej olśniewającej książki. Jest to jedno z najważniejszych dzieł w historii ludzkości. Jeśli ktoś nie chce przeczytać jej całej warto sięgnąć chociaż po najważniejsze fragmenty. Niewątpliwie jedną z najważniejszych ksiąg jest Księga VI: Księga Bhiszmy (Bhiszma-Parvan). Polecam tę księgę szczególnie (z niej pochodzi cytat umieszczony na początku mej skromnej opinii) jak i całe monumentalne, wybitne dzieło.

Słowo „islam”oznacza poddanie się (Bogu) Na tyłach pewnego antykwariatu umiejscowiono dwie półki tak nisko. że przeglądam na nich książki półleżąc na ziemi:) W tytułach przeważają takie słowa jak islam, buddyzm, choć nie brakuje tu też książek z kręgu hinduizmu. Wynosząc stamtąd ostatnio „Wojnę światów” Kłodkowskiego (zapłaciłam, zapłaciłam:), z wahaniem odłożyłam malutką książeczkę Seyyeda Hosseina Nasra, Irańczyka kształconego w Teheranie i USA, szyity, który na zaledwie 179 stronach przedstawia islam, w poszczególnych rozdziałach zajmując się Koranem, Prorokiem, prawem islamskim (szariatem), różnicami nie tylko miedzy sunnizmem a szyizmem, ale i islamem a chrześcijaństwem, ze szczególną uwagą dzieląc się z nami swoim oddaniem dla sufizmu. Skąd to wiem? Bo tydzień potem książka ta czekała na mnie w antykwariacie. Czytałam ją z dużą ciekawością, żałując, że Sayyed Hossein Nasr pisze ją z perspektywy 1966 roku (pol. wydanie 20 lat później). Minęło półwiecze i relacje między islamem a cywilizacją postchrześcijańską (nowa dla mnie nazwa dla cywilizacji z chrześcijaństwem w odwrocie) zaostrzyły się. Islam obecnie spostrzegany jest jeszcze wyraźniej niż 50 lat temu jako zaborczy, ekspansywny, zagrażający. Nie wszystkie rozdziały równie mnie poruszały. Ten o Proroku drażnił mnie obcym mi uwielbieniem dla człowieka, jednak wiele słów na temat ścieżki duchowej w islamie (tariki) było mi bliskich. Z ciekawością czytałam tu też o sufizmie. Wreszcie odnajdując wiedzę na jego temat dzięki której mogłam wyjść poza skojarzenia z wyrażającymi miłość do Boga tańcem derwiszami. S.R.Nasr pisze, że zarówno prawo islamskie jak i pogłębiająca więź z Bogiem ścieżka duchowa są oparte na symbolice podróży („Całe życie jest podróżą przez ów przemijający świat ku Boskiej obecności”). SHN czuje się zagrożony zachodzącymi zmianami w cywilizacji i ostrzega, że religii nie można reformować, by była ona zgodna z wciąż zmieniającą się niedoskonałą naturą człowieka. To ludzie muszą się dostosować do tego, co boskie, a nie to, co boskie do tego, co ludzkie. Seyyed Hossein Nasr pisze tu o różnych rzeczach: - o tym, ze człowiek w islamie utrzymując rodzinę wypełnia akt wiary (jak podczas modlitwy) - o rozpadzie tradycyjnego społeczeństwa chrześcijańskiego, a więc i o utracie religijnego znaczenia różnych sfer człowieka (w tym pracy i relacji z innymi) - o prawie islamskim ,które zakazuje lichwy, a podatek „zakat” traktuje jak formę oczyszczania majątku, poprzez rozdzielenie go między innych członków wspólnoty - o ojcu, który w rodzinie symbolizuje autorytet Boga - o rolach kobiet i mężczyzn, które wg SHN się uzupełniają. Mężczyzna ma przywileje typu autorytet i swoboda poruszania się, ale i obowiązek utrzymania często poszerzonej o innych członków rodziny. Kobieta nie musi szukać ani pracy, ani męża. Praca jest domeną męża, jego samego znajdzie jej rodzina. To czytało mi się dziwnie. Wolność to trud. Owszem. I ryzyko. Ale czy chcemy z niej rezygnować? Tak na to patrzymy z punktu widzenia wartości zachodnich. Kobiety islamu być może widzą to inaczej, ale być może przeczy temu bunt przynajmniej niektórych z nich. Mimo oporu dla takich poglądów (z szacunkiem dla ich odmienności), książka zaciekawiła mnie. Szczególnie w rozdziale o ścieżce duchowej w wędrówce do Boga. CYTATY: - „Pokora, dobroczynność, prawdomówność – kardynalne cnoty w islamie” - „Pokora przeczy dumie nie pozwalającej, by ego widziało swoje ograniczenia”. - „Oddając się innym człowiek sam się wznosi” - „O ile pokora jest śmiercią czegoś w duszy lub jej kurczeniem się, o tyle duchowa dobroczynność jest jej rozszerzaniem się, dzięki któremu człowiek osiąga jedność ze wszystkimi stworzeniami.” - „W rzeczywistości samą treścią świata jest „modlitwa”; egzystencja jest „modlitwą. Swiat zaistniał dzięki „tchnieniu Miłosiernego”(nafas ar-rahman), jego ostateczną substancją jest więc tchnienie, które w stanie człowieczeństwa jest ściśle związane z mową. Podstawową techniką duchową sufizmu jest więc modlitwa, dzięki której człowiek powraca do Boga, modlitwa w najbardziej uniwersalnym sensie łączy się z rytmem życia. Modlitwa jest w zasadzie „pamiętaniem o Bogu” (zikr). Jest rzeczą niezwykle istotną, że arabskie słowo „zikr” określające podstawową technikę stosowaną w sufizmie, oznacza zarówno pamiętanie jak i wspominanie (inwokację). Wspominanie imienia Boskiego ta najbardziej uniwersalna forma modlitwy istnieje też w innych tradycjach. Przywołuje ono pamięć o Bogu, jest obudzeniem ze snu zapomnienia. W tym sensie modlitwa tworzy człowieka i przekształca go, by w końcu stał się „modlitwą” identyfikowaną z zikrem, który staje się jego prawdziwą naturą i w którym odkrywa, kim jest naprawdę. ” Uderzyły mnie słowa o modlitwie jako budzeniu ze snu zapomnienia, skąd przychodzimy i dokąd zdążamy (z punktu widzenia człowieka wierzącego). Książka zaopatrzona jest w indeks, słownik terminów i w spis bogatej literatury na temat islamu. Rozdziały: I Islam jako religia ostatnia i religia pierwotna. Uniwersalizm i specyfika islamu. II. Koran – Słowo Boże, źródło wiedzy i działania III. Prorok i jego tradycja. Ostatni z proroków i człowiek uniwersalny IV. Szariat. Prawo Boskie: społeczna i ludzka norma. V – Tarika. Droga duchowa i jej koraniczne źródła. VI: Sunnizm i szyizm. Szyizm dwunastu imamów i ismailizm

Prawdopodobnie najbardziej dogłębna praca poświęcona gnozie. Zdecydowanie polecam każdemu, kto choć trochę interesuje się historią religii albo ezoteryką (w tym drugim wypadku - warto poznać korzenie, bo gnostycyzm ma się dobrze także i w dzisiejszym świecie), albo kto szuka inspiracji.

Z treścią książki zapoznawałem się jeszcze chyba w ubiegłym wieku, kiedy to Historię Boga wydał Świat Książki. Tym samym opinia wybitnie warstwą mchu pokryta jeżeli chodzi o jej treść. Jedna z pierwszych publikacji na temat świata religii w tej akurat konstelacji którą miałem w ręku. Miałem w ręku i przeczytałem. To chyba z niej dowiedziałem się wówczas jak wiele łączy chrześcijan, modlących się przed Ścianą Płaczu i wyznawców Allaha. Oczywiście dostrzegłem też różnice, bo gdybym ich nie widział to zapewne udałbym się z pielgrzymką do Mekki. Po lekturze raczej niewiele zmieniłem w swoich relacjach z kościołem rzymsko-katolickim. Ani nie było lepiej, ani gorzej. Zresztą autorka chyba nie stawiała przed sobą zadań aby tego typu reakcje wywoływać u czytelnika. Książka kończy się rozdziałami opisującymi konsekwencje zauważalnej - szczególnie w świecie Zachodu - utraty wiary w Boga. I okazuje, że Armstrong nieźle opisała ( mimo, że książka miała swoją premierę w 1993 roku) to, co może dziać się w społeczeństwach, które w zasadzie przez aklamacje odrzuciły Boga, a perspektywy przed nimi się rysujące mogą być jeszcze bardziej opłakane. Książka raczej do czytania. Poza tym nosi znamiona obiektywnej, chociaż biografia autorki mogłaby sugerować, że kościół katolicki jest u Karen Armstrong podpadnięty. Po siedmiu latach podjęła bowiem decyzję o opuszczeniu klasztoru.

Niezwykła książka, Merton będac Sam katolickim duchownym wydaje się głęboko rozumieć istotę buddyzmu i praktyki zen. Nie pozwala sobie na przyjęcie stereotypowej i powierzchownej opinii jaka często dominuje narrację o buddyzmie na zachodzie, lecz z otwartością przebija się przez powierzchowne kulturowe formy, wchodzi w dialog i znajduje wspólny piękny rdzeń który chrześcijanie dzielą z buddystami, który mimo różnic sprawia że można poczuć duchową więź z ludźmi z pozoru bardzo odległymi.

Książka mała i niepozorna, ale bardzo ciekawa. Mimo, że jest to wydanie albumowe, zawiera ogromną ilość ciekawych informacji o szamanizmie i prezentuje jego zróżnicowanie i praktyki szamańskie z całego świata. Zdjęcia w tej książce są doskonałe i stanowią integralną część treści książki. Uważam, że to jedna z najlepszych książek wprowadzająca w tematykę szamanizmu wydanych u nas.

opowieści o słowach i dziełach Wypróbowanych ku pokrzepieniu i nauce Wiernych... *** Dwaj obcy W psalmie sto dziewiętnastym Psalmista mówi do Boga: "Jestem obcy na ziemi, nie kryj przede mną Twych przykazań!". Rabbi Baruch tak to wyjaśnił: "Kto trafił w odległe strony i znalazł się w nieznanym kraju, ten czuje się tam obco i z nikim nie może się porozumieć. Kiedy jednak zjawi się inny obcy, to choćby nie pochodził z jego ojczyzny, obaj stają się sobie bliscy, przebywają z sobą i wzajemnie są sobie oddani. A gdyby obaj nie byli obcymi, nigdy by się nie zbliżyli. To właśnie ma na myśli Psalmista: »Jak ja jesteś obcy na ziemi i nie masz tu gdzie spocząć, nie unikaj mnie więc, lecz odsłoń przede mną Twoje przykazania, żebym mógł być Twoim przyjacielem«". Sam dla siebie Rabbi Baruch tłumaczył zdanie z Przypowieści ojców: "Nie bądź zły sam dla siebie (co oznacza: nie wyobrażaj sobie, że nie możesz być wybawiony)" w następujący sposób: "Każdy człowiek został powołany, aby coś w świecie doprowadzić do doskonałości. Świat potrzebuje każdego człowieka. Ale są tacy, którzy tkwią zamknięci w swoich izbach, wciąż się uczą, nie wychodzą z domu i nie rozmawiają z ludźmi; dlatego inni mówią o nich, że są źli. Gdyby bowiem rozmawiali z ludźmi, zdołaliby cząstkę tego, co było im wyznaczone, doprowadzić do doskonałości. To właśnie znaczy: nie bądź zły sam, nie bądź zły przez to, że przebywasz sam z sobą i nie obcujesz z ludźmi; nie bądź zły przez samotność". Baal Szem Tow [Mistrz Świętego Imienia, Pan Dobrego Imienia, Mąż Dobrej Sławy], właśc. Izrael ben Eliezer, BeSzT (~1700 w Okopach Świętej Trójcy - 21.05.1760 w Międzybożu) – żydowski mistyk, uznawany za twórcę chasydyzmu polskiego. *** Poczet cadyków działających na ziemiach polskich i krajów ościennych: Izrael ben Eliezer (ok. 1700-1760), zwany Baal-szem-tow Mosze Chaim Efraim z Sudyłkowa, wnuk Baal-szem-towa Baruch z Międzyboża (ok. 1757-ok.l810), wnuk Baal-szem-towa Nachman z Braclawia (1772-1811), prawnuk Baal-szem-towa Dow Ber z Międzyrzecza (1710-1772), zwany Wielkim Magidem, uczeń Baalszem-towa Jakub Józef z Połonnego (-ok. 1782), uczeń Baal-szem-towa Arie Lejb ze Szpoly (-1811), zwany Dziadkiem ze Szpoły, uczeń Jakuba Józefa z Połonnego Pinchas z Korca (1726 lub 1728-1791) Rafał z Berszady (-1816), uczeń Pinchasa z Korca Lejb, syn Sary (ok.1730-) Dawid Leikes Chaim z Krosna Nahum (Menachem Nahum) z Czarnobyla (1730-1798) Mordechaj (Motel) z Czarnobyla ( -1837), syn Nahuma z Czarnobyla Jechiel Michał ze Złoczowa ( -ok. 1780), zwany Magidem złoczowskim Zeew Wolf ze Zbaraża , syn Jechiela Michała Mordechaj z Krzemieńca Meir z Przemyślan ( -1852), uczeń Mordechaja z Krzemieńca Aron Lejb z Przemyślan , uczeń Jechiela Michała, ojciec Meira z Przemyślan Mordechaj z Niesu chojeżów (-1800), uczeń Jechiela Michała Icchak z Niesuchojeżów , syn Mordechaja z Niesuchojeżów Lejb z Kowla , syn Mordechaja z Niesuchojeżów Abraham Anioł (-1776), syn Dowa Bera z Międzyrzecza Szalom Szachna z Pohrebyszcz (-1802), syn Abrahama Anioła Izrae l z Rużyna (1797-1850), syn Szaloma Szachny z Pohrebyszcz Abraham Jakub z Sadagóry ( -1883), syn Izraela z Rużyna Nahum ze Stepinesti, syn Izraela z Rużyna Dawid Mosze z Czortkowa ( -1903), syn Izraela z Rużyna Menachem Mendel z Witebska (-1788), uczeń Dowa Bera z Międzyrzecza Szmelke z Nikolsburga (-1778), uczeń Dowa Bera z Międzyrzecza Abraham Chaim ze Złoczowa, uczeń Szmelkego z Nikolsburga Icchak Ajzyk z Kalewa (Nagykallo) (-1821), uczeń Szmelkego z Nikolsburga Mosze Lejb z Sasowa ( -1807), uczeń Szmelkego z Nikolsburga Szmelke z Sasowa, syn Mosze Lejba z Sasowa Menachem Mendel z Kosowa (-1825), uczeń Mosze Lejba z Sasowa Chaim z Kosowa, syn Menachema Mendla z Kosowa Aron z Karolina (1736-1772) Lewi Icchak z Berdyczowa (1740-1809) Meszulam Zusja z Annopola (-1809) Elimelech z Leżajska (1717-1786), brat Meszulama Zusji Szneur Zalman z Lądów (1746-1812), zwany Raw Szlomo z Karolina (-1792) Jakub Icchak z Lublina (-1815), zwany Widzącym Izrael z Kozienic (-1814), zwany Magidem kozienickim Mosze z Kozienic , syn Izraela z Kozienic Eleazar z Kozienic , wnuk Izraela z Kozienic Chaim Meir Jechiel z Mogielnicy (-1849), wnuk Izraela z Kozienic Isachar Dow Ber z Wolborza ( -1876), uczeń Chaima Meira Jechiela z Mogielnicy Abraham Jehoszua Heszel z Opatowa (1765-1825), uczeń Elimelecha z Leżajska Menachem Mendel z Rymanowa (-1815), uczeń Elimelecha z Leżajska Cwi Hirsz z Rymanowa (-1846), uczeń Menachema Mendla z Rymanowa Uri ze Strzelisk ( -1826), zwany Seraf, uczeń Szlomy z Karolina Jehuda Cwi ze Stratyna (-1844), uczeń Uriego ze Strzelisk Abraham ze Stratyna (-1865), syn Jehudy Cwi ze Stratyna Mordechaj z Lachowicz (-1811) Noach z Lachowicz (-1834), syn Mordechaja z Lachowicz Szlomo Chaim z Kajdanowa (-1862), wnuk Mordechaja z Lachowicz Mosze z Kobrynia (-1858), uczeń Mordechaja z Lachowicz Michał z Lachowicz , uczeń Mordechaja z Lachowicz Dawid z Lelowa (-1813), uczeń Jakuba lcchaka z Lublina Naftali z Ropczyc (-1827), uczeń Jakuba lcchaka z Lublina Chaim z Sącza (1793-1876), uczeń Naftalego z Ropczyc Jecheskiel z Sieniawy (-1899), syn Chaima z Sącza Cwi Hirsz z Żydaczowa (-1831) Jehuda Cwi z Rozdołu ( -1847), bratanek i uczeń Cwi Hirsza z Żydaczowa Icchak Ajzyk z Żydaczowa (-1873), bratanek i uczeń Cwi Hirsza z Żydaczowa Mosze Teitelbaum (-1841) Szlomo Lejb z Łęcznej (-1843) Isachar Dow Ber z Radoszyc (-1843) Szlomo z Bełza ( 1799-1855) Jakub Icchak z Przysuchy (-ok. 1812), zwany Jehudi Jerachmiel z Przysuchy , syn Jakuba Icchaka z Przysuchy Jehoszua Aszer , syn Jakuba Icchaka z Przysuchy Jakub Cwi z Parysowa , syn Jehoszuy Aszera Meir Szalom , syn Jehoszuy Aszera Symcha Bunam z Przysuchy (-1827), uczeń Jakuba Icchaka z Przysuchy Abraham Mosze , syn Symchy Bunama z Przysuchy Perec Menachem Mendel z Kocka (-1859) Icchak z Warki (-1848), uczeń Symchy Bunama z Przysuchy Mendel z Warki (-1868), syn Icchaka z Warki Icchak Meir z Góry Kalwarii (- 1866) Chanoch z Aleksandrowa (-1870)