[PROF. ANNA WOLFF-POWĘSKA]: Praca Patricka Montague'a z kilku istotnych względów zasługuje na wydanie i upo­wszechnienie. Zakończenie zimnej wojny stworzyło szerokie możliwości wykorzystania zróżnicowanej bazy źródłowej. Nasze archiwa otworzyły się dla badaczy zagranicznych. Dociekliwi historycy zachodni, zainteresowani dziejami Europy Środkowo-Wschodniej, mogli nie tylko dotrzeć do cennych zbiorów archiwalnych i muzealnych, ale również prze­prowadzić rozmowy z mieszkańcami okolic obozu w Chełmnie. Hilbergowska triada: sprawcy - ofiary - świadkowie, okazała się rezerwuarem wiedzy, traumatycznych przeżyć, obserwacji, źródłem „oral history”. Czas ponagla; odchodzą ostatni świadko­wie. Uzupełnienie danych na temat pierwszego miejsca zagłady zorganizowanego przez władze nazistowskie na obszarze Polski i przedstawienie polskiemu czytelnikowi kom­pleksowego obrazu narodzin, funkcjonowania, życia codziennego, polityki ekstermina­cyjnej oraz losu ofiar, które przeżyły, stanowi więc wartość nie do przecenienia.