Józef Marian Bańka (ur. 27 lutego 1934 w Nieszkowie) – polski filozof, nauczyciel akademicki, profesor zwyczajny, doktor habilitowany.
Życiorys
W 1962 ukończył studia na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1965 uzyskał stopień doktora na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, a w 1969 habilitował. W 1985 uzyskał tytuł naukowy profesora nauk filozoficznych.
Od 1962 do 1985 wykładał na UAM, a następnie m.in. na Politechnice Śląskiej, Uniwersytecie Śląskim, gdzie był dziekanem Wydziału Nauk Społecznych oraz dyrektora Instytut Filozofii, w Wyższa Szkoła Pedagogiczna Towarzystwa Wiedzy Powszechnej w Warszawie oraz w Państwowej Wyższej Szkoły Techniczno-Ekonomicznej im. ks. Bronisława Markiewicza w Jarosławiu.
Jego zainteresowania koncentrują się głównie wokół metafizyki, historii filozofii i antropologii filozoficznej, filozofii techniki i etyki. Od rozważań nad historią wczesnego pozytywizmu w Polsce przeszedł do zagadnień związanych z oddziaływaniem współczesnej techniki na osobowość ludzką. Zagadnienia te traktował jako postulaty tzw. eutyfroniki (od gr. euthyphron - prosty),której zasady rozwijał w kolejnych swoich książkach. Wydaje się jednak, że kluczem do zrozumienia jego filozofii i życiorysu jest właśnie idea prostomyślności.
Recentywizm
Recentywizm (łac. recens- teraźniejszy),to współczesny kierunek filozoficzny za datę powstania którego można uznać r. 1983 w którym J. Bańka wydał książkę: "Ja teraz. U źródeł filozofii człowieka współczesnego". Recentywizm oznacza pogląd, iż najważniejsza jest teraźniejszość. Wszystko bowiem, co się pojawia w naszym życiu - każde doświadczenie, zdarzenie, dzieło lub uczucie - pojawia się zawsze "po raz pierwszy". Nic nie jest powtarzalne, bo każda chwila jest inna. W myśl tej filozofii życie człowieka jest ważne bezpośrednio teraz, a nie dopiero jako środek do osiągnięcia czegoś w przyszłości. Opis jakiegoś zjawiska może być wprawdzie dokonany we wszystkich czasach, ale prawdziwy jest tylko w czasie teraźniejszym. Cokolwiek jest, jest teraz!
Wybrane prace
Epistemologia jako odkrycie aktualnego momentu prawdy (Katowice 1990);
Świat poręczenia moralnego (Katowice, 1988, Uniwersytet Śląski);
Filozofia techniki: Człowiek wobec odkrycia naukowego i technicznego (Katowice, 1980, Wydawnictwo Śląsk);
Filozofia cywilizacji (1986);
Ontologia bytu aktualnego (1986).
Rap metafizyczny czyli Odezwa wariata z Opatowa do reszty szaleńców (1999)
Time and method in recentivism (1998) (Frankfurt am Main)
http://uranos.cti.us.edu.pl/~jbanka/
