Azania Zamani: Mity, legendy i tradycje ludów Afryki Wschodniej

Książka niewielka, a zakres poruszanych tematów olbrzymi, co widać już po tytule. Więc jeśli się ktoś godzi na skrótowość i połebkizm, to proszę bardzo. Niedosyt zostawiła we mnie przede wszystkim druga (krótsza) część książki traktująca o obrzędach, legendach i tradycjach. Autorzy opisują jedynie najważniejsze obrzędy (nadanie imienia, ślub, pogrzeb), typowo islamskie święta jedynie są napomknięte, a opis ich obrzędowości to ledwie parę linijek. Ciekawe są rozważania na temat tatarskich herbów. Wszystko to jednak bardzo niewiele. Ponieważ jednak nie znam innych opracowań tego tematu, trzeba się cieszyć z tego, co jest.

Książka przedstawia najważniejsze religie powstałe na terytorium Indii (robi to w sposób chronologiczny, zaczynając od wedyzmu, a kończąc na tantrze), przede wszystkim bogów w nich się pojawiających, wykłada najważniejsze mity. Miejscami jest dość trudna w odbiorze, lecz to zapewne ze względu na poziom skomplikowania wierzeń Hindusów. Jest w niej zawarty natłok informacji, dlatego uważam, że na początek swojej przygody z religiami Indii lepsza będzie inna książka, natomiast po tę warto sięgnąć mając już jakieś zaplecze wiedzy.

Książkę kupiłem z ciekawości razem z 4 innymi pozycjami z tej serii za jakiś bezcen. Jest to dosyć krótkie, ale i nawet treściwe podsumowanie całokształtu wierzeń Arabów zarówno z okresu Dżahilijj jak i późniejszego - islamskiego. Miałem nadzieję dowiedzieć się trochę więcej o tym pierwszym, jednakże po dość krótkim przedstawieniu następne 75% treści dotyczy już Islamu. Mój jedyny większy zarzut dotyczy powtarzania przez autora niektórych stwierdzeń po kilka razy, przez co książka wygląda trochę jak zbiór notatek wymagający dalszej redakcji. Mimo wszystko jest to ciekawa pozycja dla osób, które są zainteresowane kulturą Bliskiego Wschodu.

"The problem was she had a little black book", śpiewa Nick Cave i zapewne ma rację (to jest Cave, więc ma), ale są wyjątki od tej sytuacji: MAŁE CZARNE KSIĄŻECZKI kojarzone przez wszystkich studentów historii i zainteresowanych mitologiami w Polsce, nigdy nie są problemem, nigdy nie zawiodły, wszystko w nich gra, wszystko jest eleganckie. Ta poświęcona Czarnej Afryce (to jest Afryce pod państwami saharyjskimi) doskonale się w ten trend wpisuje. Bogate opisy mitów, ich interpretacje i najważniejsze - traktowanie kulturowego dorobku Afryki jako części dziedzictwa światowego. - bezcennego i pełnego bogactw, z którego z pokorą możemy czerpać zupełnie inne, zupełnie obce obrazy. Mocna polecajka!

Bardzo dobre wprowadzenie do świata mitologii jak i kultury azteckiej. Co prawda książę czyta się dość ciężko, ale z takich strzępów informacji chyba ciężko byłoby wyłonić jasny i spójny obraz. Niemniej autorka moim zdaniem całkiem dobrze przedstawiła cały kontekst kulturowy. Z pewnością sięgnę po inne książki z tej serii i poszukam jakiś innych książek na temat kultury Mezoameryki :)

Zakładając, że po taką książkę sięgają osoby zainteresowane tematem, kompletnie nie rozumiem tak niskiej jej oceny. Autor, wybitny polski arabista, profesor Józef Bielawski przekazuje nam w swojej książce ogrom wiarygodnej wiedzy o islamie i muzułmanach. Pozostaje tylko wielki żal, że Autor nie żyje od 17 lat i nie możemy przeczytać jego komentarza do współczesnych wydarzeń w krajach arabskich. Polecam wszystkim zainteresowanym tematem. Warto.

Ta mała, niepozorna książeczka z jednej strony zawiera w sobie niewiele treści, z drugiej jest naszprycowana informacjami. Ma to swoje plusy i minusy. Z plusów dowiemy się tu naprawdę sporo, z minusów informacji jest tak wiele, że momentami można się pogubić zwłaszcza, że jest napisana niemal ciągiem. Wiele ma zbyt szerokie rozwinięcie by innym go poskąpić. Znajdziemy w niej rys historyczny i ewolucyjny mitologii celtyckiej - od starożytnej i pogańskiej po średniowieczną splatająca się z chrześcijańską. Przeczytamy tez sporo mitów i legend o bohaterach , czarodziejkach i boginkach (bo początkowo to właśnie kobieta była dużo ważniejsza od mężczyzny), które niemal co chwila wplatane są w treść, dzięki czemu (według mnie) można łatwiej zobrazować sobie niektóre fakty czy przypuszczenia historyczne. Ogólnie rzecz ujmując przeczytałam z ciekawością choć momentami lekko nużyła mnie forma.

Zbiór kilku eposów/legend ze świata asyro-babilońskiego wywodzących się z Sumeru. Zatytułowane "Enuma Elisz" od pierwszego z nich o stworzeniu świata i wojnie starych bóstw z młodymi, po której królem bogów zostaje Marduk. Powiązane z "Eposem o Gilgameszu". Ciekawe zestawienie historii sprzed 3000-4000 lat (często podpisane jako skopiowane ze starszych dzieł), chyba najstarszych, które obecnie zostały odkryte. Czytając można wyczuć inspirację później powstałych religii i kultur jak egipska, grecka, a także nasza chrześcijańska. Styl pisania często przypomina ten z Biblii. Jestem jednak zawiedziony dość małą objętością lektury przez co zastanawiam się czy nie trafiłem na rodzaj streszczenia... Spowodowane jest to przeczytaniem dużej ilości artykułów powołujących się na "Enuma Elisz", przez co myślałem, że zawiera ona znacznie więcej informacji. Nie jestem ekspertem w tej dziedzinie, raczej w miarę początkującym pasjonatem, więc będę szukał dalej.

Opis na LC podaje, że jest to mitologia bez stylizowania na bajki - zdecydowanie się z tym nie zgadzam. Dialogi wydają się być dosyć często infantylne czy sztuczne. Czuć też momentami powtarzalność historii i bohaterów. Myślę, że można było skondensować losy poszczególnych postaci, i w ramach jednego rozdziału opisać różne wersje danego mitu, zamiast rozbijać to na kilka rozdziałów o mniej znanych postaciach. Książka ma 700 stron, spokojnie można to było skrócić. Nadal jest to pozycja godna polecenia, zawierająca zarówno powszechnie znane opowieści uzupełnione o niekoniecznie znane szczegóły, jak i mity o postaciach szerzej nieznanych. Mitologia z całą jej brutalnością, hipokryzją bóstw i słabościami herosów pokazuje, że nigdy nie było żadnych "starych, dobrych czasów". Ludzie zawsze potrafili być zarówno odważni, jak i okrutni; romantyczni, jak i perwersyjni; mądrzy i sprytni, jak i głupi i naiwni.

Książka została napisana w latach 70. i prawdę mówiąc obraz sikhizmu w momencie jej powstania jest bardzo różny od tego, jaki mamy współcześnie po krwawych wydarzeniach lat 80. w Indiach. Autorzy przedstawili w tej pracy historię religii sikhijskiej i codzienne życie jej wyznawców. Dużo miejsca poświęcili życiu dziesięciu guru oraz Pani Księdze, która od 1708 roku pełni funkcję guru. Warto się z tą książką zapoznać nie tylko ze względu na jej walory religioznawcze, ale też po to, by lepiej zrozumieć świat Indii. Ciekawe i smutne jest podsumowanie pióra Jerzego Chociłowskiego, które przedstawia trudne losy relacji sikhów z niepodległymi Indiami w latach 1947-1987. Tomasz Babnis

Książka przedstawia mity chronologicznie, z podziałem na czasy "pogańskie" i buddyjskie. Dużą część zajmują mity o przygodach herosów, o pochodzeniu pierwszych władców czy powiązaniach Mongolii z Indiami i Tybetem. Myślę, że jest dobrym wstępem do tematu wierzeń Mongolii, chociaż w moim odczuciu, nie czytało się jej łatwo.

Książka Haliny Ogarek- Czoj to doskonałe kompendium wiedzy o pierwotnych wierzeniach Koreańczyków. Można przeczytać w nim o tym jak Koreańczycy tłumaczyli sobie takie zjawiska jak powstanie świata czy potop, a także o tym jakim bogom oddawali cześć. Autorka skupia się również na znaczeniu geomancji w życiu Koreańczyków, liczbach uznawanych za szczęśliwe i nieszczęśliwe oraz o przesądach związanych ze zwierzętami. Opisuje również koreańskie legendy buddyjskie oraz związki mitologii z historią Korei. Polecam.

Fajna książka, przyjemnie się czyta i dość szybko. Nie jest napisana jakimś bardzo trudnym językiem. Dla osoby, która niejako jest związana z tamtejszymi kulturami lub po prostu interesuje się nimi będzie to dobra pozycja na początek jednak książka ta nie wyczerpuje tematu, z czego raczej każdy sobie zdaje sprawę. Polecam :D

Pozycja poprawna i ilustrowana w biało-czerni. Porusza najważniejsze aspekty mitologii japońskiej. Pierwszy raz poznaję tę mitologię. Myślę, że to dobra książka do zgłębienia podstawowej wiedzy o mitologii tej części Świata i przekonania się czy chce się ją poznać lepiej.

Mitologia grecka to chyba jedyna - obok nordyckiej - oryginalna i pełna, nie czerpiąca za dużo z zewnątrz. Toteż nic dziwnego, że czytało się tę książkę nieźle, zwłaszcza znając już trochę background, no bo kto nie liznął już greckiej mitologii, choćby w szkole?

Od Mojżesza do Mahometa Autorzy: Witold Tyloch, Eugeniusz Słuszkiewicz, Tadeusz Żbikowski, Józef Keller, Edward Szymański Moja ocena: 6/10 Publikacja „Od Mojżesza do Mahometa” to zbiór pięciu artykułów poprzedzonych krótkim wstępem, poświęconych postaciom kluczowym dla największych tradycji religijnych: Mojżeszowi, Buddzie, Konfucjuszowi, Jezusowi i Mahometowi. Każdy z esejów napisany został przez innego autora, co skutkuje znacznym zróżnicowaniem stylu, tonu oraz poziomu merytorycznego poszczególnych rozdziałów. Na uwagę zasługują teksty poświęcone Buddzie, Konfucjuszowi i Mahometowi. Są to opracowania spójne, starannie przygotowane, dobrze osadzone w kontekście historycznym i kulturowym. Szczególnie rozdział o Buddzie autorstwa Tadeusza Żbikowskiego oraz o Konfucjuszu pióra Eugeniusza Słuszkiewicza wyróżniają się dbałością o źródła, wyważonym językiem oraz zrozumiałym, lecz nie uproszczonym przekazem. Esej o Mahomecie, przygotowany przez Edwarda Szymańskiego, również prezentuje wysoki poziom – autor pisze przystępnie, koncentrując się bardziej na życiu Proroka i jego środowisku, niż na suchych faktach i chronologii. To podejście nadaje tekstowi narracyjnego charakteru, czyniąc go szczególnie interesującym dla czytelnika niebędącego specjalistą. Niestety, na tle wyżej wspomnianych rozdziałów dość słabo wypadają teksty poświęcone Mojżeszowi oraz Jezusowi. Szczególnie rozdział autorstwa Józefa Kellera dotyczący Jezusa razi zbyt ostrą, konfrontacyjną retoryką wobec chrześcijaństwa. Zamiast rzetelnej analizy historyczno-religijnej, autor skupia się na polemicznym tonie, co w publikacji naukowej lub popularnonaukowej wydaje się chybione – zwłaszcza w kontekście dialogu między religiami. Rozczarowujący jest także rozdział o Mojżeszu – sprawia wrażenie jałowego, zbyt ogólnego, pozbawionego głębi i krytycznego opracowania źródeł. Na korzyść książki przemawia jednak próba zestawienia pięciu wielkich postaci religijnych, z różnych kręgów kulturowych i tradycji duchowych. Jest to rzadki przykład publikacji, która – mimo swoich niedociągnięć – stara się ukazać w syntetyczny sposób duchowy dorobek ludzkości. Nierówny poziom merytoryczny sprawia jednak, że książka może pozostawić czytelnika z uczuciem niedosytu. Na ocenę całości negatywnie wpływa również brak przypisów oraz bibliografii. Publikacja nie została opatrzona żadnym aparatem naukowym, co w przypadku tekstów mających ambicję popularnonaukowe znacznie obniża jej wartość. Brak odniesień do źródeł, zarówno pierwotnych, jak i wtórnych, utrudnia weryfikację informacji oraz ogranicza możliwość dalszego pogłębiania wiedzy przez czytelnika. Jest to poważna wada, która pozostawia wrażenie powierzchowności i może budzić zastrzeżenia co do rzetelności opracowania. Podsumowując: publikacja może okazać się wartościowa dla osób chcących zarysować sobie podstawową wiedzę o głównych postaciach światowych religii, jednak warto czytać ją krytycznie i z uwzględnieniem, że niektóre z rozdziałów prezentują wyraźnie subiektywne stanowisko. To książka nierówna, momentami interesująca, ale wymagająca uzupełnienia lekturą bardziej pogłębionych źródeł. ** 18:59 * 28.07.2025 * 65/2025 *

Bardzo dobre opracowanie. Pojawiły się głosy, że materiał jest przedstawiony chaotycznie, zaś przez natłok informacji nie można się skupić na lekturze. Moim zdaniem wystarczy po prostu odrobina skupienia na tekście. W odbiorze pomaga słowniczek, utrudnia go natomiast - brak skorowidzu. Często miałem ochotę wrócić do poruszanych wcześniej zagadnień, lecz miałem problem z ich lokalizacją, żeby coś porównać albo zestawić. Mimo to nie uważam, żeby materiał był nieuporządkowany, wręcz przeciwnie. To, że ktoś zastosował inną metodologię, niż tę znaną z Parandowskiego i internetowych ,,encyklopedii" mitologicznych (przypominającą bardziej katalog opowieści ułożony według postaci niż wnikliwą, szerokoperspektywiczną analizę), nie oznacza, że popełnił karygodny błąd. Nader często zdarza się, że to czytelnik nie ma odpowiedniego przygotowania do zmierzenia się z książką, a za swój brak kompetencji obwinia autora. Z punktu widzenia mitokrytyki praca Marii Składanek jest książką niezwykle wartościową, świetnie napisaną i bardzo dobrze opracowaną. Polecam!

Od dawna interesuje mnie historia i kultury indiańskie, nie tylko Inków. Ta pozycja przybliza nam wierzenia tego ludu południowoamerykańskiego, po którym w wysokich Andach pozostały ruiny wspaniałych twierdz, jak Machu Picchu. To doskonale zorganizowane państwo nie wytrzymało jednak próby sił z najeźdźcą z Europy, konkwistadorem Francisko Pizarro i jego oddziałem. To smutne, że pojawienie się gdziekolwiek na świecie człowieka o białej skórze przynosiło tylko klęski i zniszczenia. A Mitologię Inków, jak pozostałe, polecam.

Bardzo dobra książka dla osób, które chcą się dowiedzieć o wierzeniach rzeczywiście italskich, a nie to co często jest podawane w książkach, czyli mitologię rzymską. Pokazuje ona, że wierzenia plemion italskich (w tym Rzymian) to nie takie oczywiste "kopiuj-wklej" wierzeń greckich. Narracja autora jest podparta bardzo często innymi utworami, co pokazuje, że informacje nie są wymyślone przez niego. Książkę w sumie można nazwać bardziej akademicką, niż niektóre książki o różnych mitologiach.

Świetna, ponadczasowa książka, na co wskazuje fakt, że do dziś wiele książek na temat wierzeń Słowian wymienia ją jako jedną z kluczowych pozycji w bibliografii. Korzystają z niej także rodzimowiercy. Czy jest to jednak książka dla każdego? Zdecydowanie nie. Osoby szukające jedynie prostej książki o mitologii, przedstawiającej wszystkich bogów, wszystkie święta, mity i demony, nie przebrną przez tę książkę ze względu na naukowy język i wiele odniesień do badań, niepewności całej istoty niektórych postaci. Urok słowiańskich wierzeń i badań nad nimi. Dla każdej osoby żywo zainteresowanej rodzimymi, słowiańskimi wierzeniami, gotowej do przebrnięcia przez naukowy język i zrozumienia, że nie jest to temat tak zbadany jak chociażby grecka mitologia, będzie to istna perełka i cenne źródło wiedzy.