Wożę od paru lat jednego Japończyka i zawsze opowiadam mu o dawnej Bułgarii. O Cyrylu i Metodym, o naszych starożytnych budowlach, o Trakach. Słucha i nic nie gada, chyba mu to imponuje. Bo co mam mu mówić o tym upadku, który jest teraz?

- Pani znów tutaj? - pyta milicjant. - Przecież mówiłem, że wniosek odrzucono
- Dlaczego?
- Jest pani za młoda, żeby jeździć sama za granicę
- Miła też jest młoda, a wyjeżdża
- Jaka znów Miła?!
- Ludmiła Żiwkowa
- Ależ, droga pani, ona podróżuje z ojcem.

Pochodzę z rodziny, która choć mieszczańska i liberalna, nie chciała wprowadzać zamętu w kruchy młody umysł, przeciwnie, wspierała sposób wychowania, jaki dawano mi w szkole. W ten sposób doświadczyłam zarówno ugruntowania się socjalizmu, jak i kryzysów, przez które przeszedł. Podczas odwilży byłam świadkiem rozluźnienia cenzury, ale też ograniczeń ekonomicznych i braku swobody wyrażania myśli. Pamiętam też poranny szum windy przed szóstą rano, który mógł znaczyć co innego niż zwykły szum windy: areszt lub internowanie".

Julia Kristeva.

W odcięciu się od rodzinnego języka jest coś z matkobójstwa, ale chociaż cierpiałam z powodu straty tej trackiej barci i swych słodkich jak miód snów, to nie obyło się to, ma się rozumieć, bez odrobiny rozkoszy, płynącej ze swego rodzaju zemsty - głównie dlatego, że byłam dumna, mogąc zrealizować wypracowany przez pszczoły, rodzicielski ideał: wzlecieć wyżej, głośniej, szybciej i silniej od innych.

Julia Kristeva.

W Bułgarii, jak i w innych krajach, zwłaszcza Europy Wschodniej, ideały oświecenia zostały narzucone przez elitę i nie przyjęły się wystarczająco w życiu społecznym i instytucjach państwa. Chociaż myśl humanistyczna i ważne pytania kwitły w środowiskach uniwersyteckich, brakowało ich w sferze politycznej. Na takim właśnie podłożu zaszczepił swoje ideały komunizm, a nieobliczalny totalitaryzm zdusił społeczne aspiracje, odwracając obywateli od obywatelskości.

Julia Kristeva.