Od św. Piotra do Franciszka – biogramy papieży

Pragnieniem autora było przybliżenie czytelnikowi dziejów papieży, ich postaw i czynów jako zwierzchników Kościoła katolickiego, a także uświadomienie kulturowej i cywilizacyjnej roli, jaką spełniał on w przeszłości i pełni we współczesnym świecie. Chciano w sposób obiektywny przedstawić działania papieży na tle epoki, bez sądów wartościujących.

Dzieje papieży od zawsze fascynowały i przyciągały uwagę ludzi. Obojętnie, czy byli oni katolikami, czy też nie, zawsze patrzono, słuchano i oceniano poszczególnego papieża. Imiona niektórych z nich przeszły do historii i powszechnej świadomości – jednych jako przykłady wielkich reformatorów i wspaniałych świętych, innych przeciwnie – jako rozpustników czy bezwzględnych ludzi władzy.

Wydawnictwo Zysk i S-ka proponuje czytelnikom monumentalną „Księgę papieży”. Jej autorem jest Kazimierz Dopierała. To znany profesor historii, autor wielu monografii i prac naukowych. „Księgę papieży” napisał w 1996 roku. Aktualne wydanie jest znacznie rozszerzone.

Rzadko do jakiejś książki pasuje określenie „monumentalna” – jednak do tej jak najbardziej. Publikacja ta liczy sobie bowiem ponad tysiąc stron. Opisuje dzieje papieży w porządku chronologicznym – od św. Piotra do aktualnie panującego Franciszka.

Przy każdym papieżu autor podał jego narodowość i daty pontyfikatu. W książce umieszczono także wizerunek każdego Ojca Świętego. W swojej publikacji prof. Dopierała uwzględnił także antypapieży. Decyzję tę umotywował we wstępie. Wydaje się ona jak najbardziej słuszna, skoro o antypapieżach uczymy się na historii Kościoła. Trudno im odmawiać wpływu, jaki wywierali na Kościół.

Sporo miejsca autor poświęcił także przebiegowi każdej elekcji. Starał się jak najpełniej przedstawić okoliczności danego wyboru – przy ostatnich papieżach podaje nawet przybliżoną liczbę głosów, które mieli otrzymać.

Oczywistym jest fakt, że ze względu na objętość książki niemożliwością było jej dokładne przeczytanie. Niemniej jednak zapoznałem się z wieloma biogramami, zwłaszcza papieży bardzo znanych, jak np. Grzegorz VII, Urban II, Bonifacy VIII, Aleksander VI, czy papieży ostatnich dwóch wieków. Autor w swojej pracy starał się być obiektywny – nie goni z całą pewnością za tanią sensacją. Nie ucieka jednak również od tematów trudnych czy kontrowersyjnych. Każdy pontyfikat przedstawia na tle ówczesnej epoki. Sporo pisze o sytuacji międzynarodowej – wspomina o relacjach poszczególnych papieży z Polską.

W przypadku gdy papież został uznany za błogosławionego lub świętego, podaje dzień jego liturgicznego wspomnienia. Bibliografia dotycząca danego pontyfikatu została umieszczona pod każdym biogramem, co wydaje się ciekawym zabiegiem.

„Księgę papieży” zamyka nota bibliograficzna i indeks osób – szczególnie pomocny przy tak obszernej pozycji.

Jednym słowem, „Księga papieży” autorstwa Kazimierza Dopierały to dość wyczerpujące kompendium wiedzy na temat papiestwa. Znajdziemy w nim biogram każdego z następców Świętego Piotra oraz wiele informacji z zakresu historii Kościoła. Wszak nie da się oddzielić papieża od Kościoła, którym rządzi. Publikację polecam wszystkim zainteresowanym, którzy chcą poznać lub przypomnieć sobie najważniejsze wydarzenia z historii papiestwa i Kościoła przez pryzmat pontyfikatu każdego poszczególnego papieża.

Wojciech Sobański