Niech wybrzmią wielkie tematy

Zicocu
26.11.2020
Okładka książki Orkiestra bezbronnych Chigozie Obioma Patronat LC
Średnia ocen:
7,8 / 10
37 ocen
Czytelnicy: 291 Opinie: 20

Na własne potrzeby, drodzy Państwo, dzielę współczesną powieść niegatunkową (czytać: inną niż oczywiste kryminały, oczywista fantastyka, oczywisty romans i tak dalej) na dwa rodzaje: wąską i szeroką. Do pierwszej kategorii wrzucam dzieła krótkie, skupione wokół jednego tematu, czasami eksperymentujące z formą, choć to nie jest rzecz konieczna; przykłady: „Lanny” Maxa Portera, „Witajcie w Ameryce” Lindy Boström Knausgård czy „Prawdziwe życie” Adeline Dieudonné. W kontekście tej recenzji ważniejszy będzie jednak zbiór drugi, szeroki, czyli powieści opowiadające kompleksowe, pełne historie, narracje potoczyste i długie, otulające czytelnika (choć nie zawsze jest to uścisk ciepły i uspokajający). Nie ukrywam, że często myślę o tym rodzaju tekstów jako Wielkiej Amerykańskiej Powieści, co bardzo (nie)ładnie ukazuje moją intelektualną płyciznę. Bo to, co najważniejsze w literaturze, niemal zawsze dzieje się poza granicami kategorii — choćby tam, gdzie działa Chigozie Obioma.

Nie będę Państwu wmawiał, że autor „Orkiestry bezbronnych” jest potencjalną gwiazdą czy ukrytym przed światem talentem, bo to pisarz zauważony co najmniej przed pięciu laty, o czym świadczą chociażby dwie nominacje do międzynarodowego Bookera (jedna z nich za recenzowaną powieść). Ale też nie gra on w tej samej lidze (pod względem popularności, która nie zawsze skorelowana jest z talentem) co Chabon, Foerr, Yanagihara czy Franzen. I kiedy o nich mówi się i pisze, odnosząc się do ich wewnętrznego kręgu (ewentualnie wskazując, że ktoś miałby do niego dołączyć), to Obioma budzi zupełnie inne skojarzenia. Z kim? Homerem. Dostojewskim. Szekspirem.

Czy miałem w planach wprawić Państwa w zakłopotanie? Oczywiście, ale nie zmienia to faktu, że Nigeryjczyk rzeczywiście otwarcie nawiązuje do największych — co nie gwarantuje wybitności, ale jest pewną odmianą w stosunku do literatury skupiającej się na niuansach, szukającej języczka u wagi, siłującej się ze współczesnością kosztem zostawienia w spokoju tematów uniwersalnych. Obioma tymczasem bierze się z nimi za bary bez asekuranctwa, bez strachu, że może zostać oskarżony o śmieszność i anachroniczność. Główną osią fabuły „Orkiestry bezbronnych” jest tragiczna miłość w najbardziej klasycznym wydaniu: z porzuceniem, ze sprzeciwiająca się młodym rodziną, z konfliktem klasowym, ze śmiercią w końcu, zaś najważniejszym pytaniem: po co cierpię? Czy cierpienie stanowiące ostateczny efekt świadomej decyzji zasługuje na zadośćuczynienie? Naprawdę rzadko można spotkać wśród współczesnych zblazowanych, tajemniczych bohaterów kogoś takiego jak Chinonso – zakochanego na zabój i wprost to demonstrującego.

Nie oznacza to jednak, że „Orkiestra bezbronnych” odarta jest ze współczesnych kontekstów. Wręcz przeciwnie – bodaj największą zasługą Obiomy jest zakotwiczenie klasycznych toposów w XXI wieku postrzeganym z perspektywy Nigeryjczyka i emigranta. Do najważniejszych wydarzeń dochodzi, kiedy Chinonso udaje się na Cypr, żeby zdobyć wykształcenie potrzebne do przypodobania się rodzicom wybranki. Ten wątek doskonale współgra z innym fundamentem powieści: narracją prowadzoną przez ducha opiekuńczego głównego bohatera, który raz po raz odnosi się do tradycji ludu Igbo i doświadczeń praojców silnie związanych z ziemią ojczystą. To kolejny dramat protagonisty, tym razem bardzo współczesny: odrzucenie życia przodków w imię złudnej szansy na sukces.

Książka Chigoziego Obiomy podejmuje zarówno tematy tradycyjne, jak i współczesne, a także skupia się na samej relacji pomiędzy przeszłością a teraźniejszością. „Orkiestra bezdomnych” to świetna powieść, która zaspokoi pragnienia tych, dla których nowoczesne książki są zbyt wycofane i za mało odważne w kontekście wielkich pytań, a jednocześnie nie chcą po raz kolejny wracać do klasyków.

Bartosz Szczyżański

Porównaj ceny

i
Porównywarka z zawsze aktualnymi cenami
W naszej porównywarce znajdziesz książki, audiobooki i e-booki, ze wszystkich najpopularniejszych księgarni internetowych i stacjonarnych, zawsze w najlepszej cenie. Wszystkie pozycje zawierają aktualne ceny sprzedaży. Nasze księgarnie partnerskie oferują wygodne formy dostawy takie jak: dostawę do paczkomatu, przesyłkę kurierską lub odebranie przesyłki w wybranym punkcie odbioru. Darmowa dostawa jest możliwa po przekroczeniu odpowiedniej kwoty za zamówienie lub dla stałych klientów i beneficjentów usług premium zgodnie z regulaminem wybranej księgarni.
Za zamówienie u naszych partnerów zapłacisz w najwygodniejszej dla Ciebie formie:
• online
• przelewem
• kartą płatniczą
• Blikiem
• podczas odbioru
W zależności od wybranej księgarni możliwa jest także wysyłka za granicę. Ceny widoczne na liście uwzględniają rabaty i promocje dotyczące danego tytułu, dzięki czemu zawsze możesz szybko porównać najkorzystniejszą ofertę.
Poczekaj, szukamy dla Ciebie najlepszych ofert

Pozostałe księgarnie

Informacja

Reklama
zgłoś błąd