Trzeci szympans. Ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem

Okładka książki Trzeci szympans. Ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem
Jared Diamond Wydawnictwo: Copernicus Center Press nauki przyrodnicze (fizyka, chemia, biologia, itd.)
576 str. 9 godz. 36 min.
Kategoria:
nauki przyrodnicze (fizyka, chemia, biologia, itd.)
Tytuł oryginału:
The Third Chimpanzee: The Evolution and Future of the Human Animal
Wydawnictwo:
Copernicus Center Press
Data wydania:
2019-03-13
Data 1. wyd. pol.:
1996-01-01
Liczba stron:
576
Czas czytania
9 godz. 36 min.
Język:
polski
ISBN:
9788378864271
Tłumacz:
January Weiner
Tagi:
człowiek ewolucja ekologia
Dodaj do pakietu
Dodaj do pakietu

Oceń książkę
i
Dodaj do biblioteczki

Porównaj ceny

i
Porównywarka z zawsze aktualnymi cenami
W naszej porównywarce znajdziesz książki, audiobooki i e-booki, ze wszystkich najpopularniejszych księgarni internetowych i stacjonarnych, zawsze w najlepszej cenie. Wszystkie pozycje zawierają aktualne ceny sprzedaży. Nasze księgarnie partnerskie oferują wygodne formy dostawy takie jak: dostawę do paczkomatu, przesyłkę kurierską lub odebranie przesyłki w wybranym punkcie odbioru. Darmowa dostawa jest możliwa po przekroczeniu odpowiedniej kwoty za zamówienie lub dla stałych klientów i beneficjentów usług premium zgodnie z regulaminem wybranej księgarni.
Za zamówienie u naszych partnerów zapłacisz w najwygodniejszej dla Ciebie formie:
• online
• przelewem
• kartą płatniczą
• Blikiem
• podczas odbioru
W zależności od wybranej księgarni możliwa jest także wysyłka za granicę. Ceny widoczne na liście uwzględniają rabaty i promocje dotyczące danego tytułu, dzięki czemu zawsze możesz szybko porównać najkorzystniejszą ofertę.
Poczekaj, szukamy dla Ciebie najlepszych ofert

Pozostałe księgarnie

Informacja

Reklama
Reklama

Książki autora

Podobne książki

Reklama

Oficjalne recenzje i

Zwierzę, któremu się udało (na razie)


Link do recenzji

1088 85 17

Oceny

Średnia ocen
7,9 / 10
155 ocen
Twoja ocena
0 / 10

OPINIE i DYSKUSJE

Sortuj:
avatar
483
321

Na półkach:

Dzielimy aż 98 procent genów z szympansami, a jednak tylko my jesteśmy dominującym gatunkiem na Ziemi, podczas gdy tak bliskie nam genetycznie szympansy, pozostają pod wieloma względami równie nam odległe jak wszystkie inne naczelne. Ta kwestia jest nadrzędnym pytaniem, które towarzyszy nam w czasie lektury absolutnie fascynującej książki Jareda Diamonda. Książki tyleż prowokacyjnej, co mającej solidne podstawy naukowe. Laureat nagrody Pulitzera, Jared Diamond odkrywa jednak nie tylko to, jak szybko rozwinęliśmy zdolność rządzenia światem, ale też jak krótka dzięki nam stała się droga do jego nieodwracalnego zniszczenia.

Około 10 tysięcy lat temu tempo naszego rozwoju uległo przyspieszeniu: zajęliśmy Amerykę, co zbiegło się w czasie z wymarciem dużych ssaków (po części wymarły zresztą właśnie dzięki nam). Rozwój rolnictwa, a parę tysięcy lat później pojawienie się pierwszych tekstów pisanych, przyspieszyły rozwój naszej technicznej wynalazczości. Wraz z nią człowiek rozwinął jednak narkomanię, ludobójstwo i niszczenie środowiska, które zaczęło zagrażać bytowi całych społeczeństw. Już pierwsi osadnicy polinezyjscy i Malgasze spowodowali masowe wytępienia gatunków. Wynalazek Gutenberga i światowa ekspansja piśmiennych Europejczyków pozwala nam szczegółowo śledzić rozwój i zmierzch ludzkiej cywilizacji. Kurczą się obszary użyteczne rolniczo, ubywa zapasów pożywienia w morzach i innych naturalnych produktów, zmniejsza się zdolność środowiska do absorbcji odpadów. Coraz więcej ludzi z coraz większą siłą konkuruje o malejącą ilość zasobów.

Osiągnęliśmy poziom zniszczenia, w którym dalsza degradacja środowiska będzie trwała dziesiątki lat nawet bez udziału człowieka. Populacje wielu gatunków spadły do poziomu, z którego nie mogą się już odrodzić. Ten pesymistyczny pogląd przedstawił ponad sto lat temu (1912 r.) w cynicznej wypowiedzi holenderski odkrywca i profesor Artur Wichmann (autor monumentalnego traktatu o eksploracji Nowej Gwinei). Przeanalizował wszystkie dostępne źródła informacji o Nowej Gwinei (od najstarszych doniesień przenikających poprzez Indonezję do raportów wielkich ekspedycji XIX i XX wieku). Analizując informacje z tak różnych okresów historycznych zaobserwował, że kolejni odkrywcy popełniali wciąż od nowa te same absurdalne błędy, a ich bezpodstawna pycha z powodu przesadnie ocenianych dokonań, odmowa przyjęcia do wiadomości katastrofalnych niedopatrzeń, ignorowanie doświadczeń poprzednich badaczy, owocowały powtarzaniem takich samych błędów. Wichmann nie łudził się - przewidywał, że kolejni eksploratorzy będą popełniali stare błędy („Żadnej nauczki, wszystko poszło w niepamięć!”).

Diamond próbuje uwolnić się od tak katastroficznego myślenia - przywołuje widmo zagłady nuklearnej towarzyszące nam od lat, ale jednak widmo niespełnione. Pisze o naszej osobistej odpowiedzialności, wierząc, że potrafimy oprzeć się pokusie kupna futra z wymierających dzikich kotów, albo zjedzenia steku z wieloryba, czy zupy z płetwy rekina.

Czy optymizm Autora jest uzasadniony? Nie sądzę. Książka powstała kilkadziesiąt lat temu a ospałe decyzje rządów i korporacji pokazują, że pazerność i bezmyślność nadal pozostają domeną naszego gatunku. Pozostaje z radością dać się porwać znakomitej narracji i niezwykle przystępnego omówienia procesów ewolucji i rozwoju cywilizacji. Nawet jeśli już niewiele pokoleń będzie mogło wypierać się pokrewieństwa ze zwierzętami.

Dzielimy aż 98 procent genów z szympansami, a jednak tylko my jesteśmy dominującym gatunkiem na Ziemi, podczas gdy tak bliskie nam genetycznie szympansy, pozostają pod wieloma względami równie nam odległe jak wszystkie inne naczelne. Ta kwestia jest nadrzędnym pytaniem, które towarzyszy nam w czasie lektury absolutnie fascynującej książki Jareda Diamonda. Książki tyleż...

więcej Pokaż mimo to

5
avatar
164
164

Na półkach:

Fantastyczna książka o ewolucji Homo sapiens i o tym, jak niewiele nas (rodzaj Homo) dzieli od rodzaju Pan w zakresie genów, ale jak wiele nas dzieli w zakresie rozwoju społecznego. Świetna lektura.

Fantastyczna książka o ewolucji Homo sapiens i o tym, jak niewiele nas (rodzaj Homo) dzieli od rodzaju Pan w zakresie genów, ale jak wiele nas dzieli w zakresie rozwoju społecznego. Świetna lektura.

Pokaż mimo to

1
avatar
1427
198

Na półkach: ,

Od jakiegoś czasu zastanawiałem się nad zakupem tej książki, wątpliwości moje budził głównie rok jej ukazania się na rynku wydawniczym 1992. Cóż, 29 lat we współczesnej nauce, nawet tej popularnej, to jednak szmat czasu ...

Wyobraźcie sobie moje zaskoczenie i radość, kiedy w czerwcu zobaczyłem "Trzeciego szympansa" do ściągnięcia za free w jednej z księgarni internetowych. Nie wiem, czy to była promocja, czy zwyczajne przeoczenie, nie zastanawiałem się zbytnio nad przyczyną tego zjawiska, po prostu ściągnąłem książkę.

Ściągnąłem, zacząłem czytać i przepadłem, rzecz napisana jest po prostu fenomenalnie, autor przy pomocy gawędziarskiego wręcz stylu potrafi przekazać całe tony nieoczywistych informacji.

Z treści tej pracy możemy dowiedzieć się, że to niekoniecznie używanie narzędzi, ba nawet nie samo opanowanie ognia, jest tym, co wyróżnia nas spośród naszych najbliższych kuzynów, z którymi według autora dzielimy aż 98% kodu genetycznego.
Zgodnie z nowszymi badaniami, do których Diamond pisząc swą książkę, siłą rzeczy nie mógł mieć dostępu, okazało się, iż różnica ta wynosi zaledwie 1,24%, a więc w zasadzie rzeczywiście obok szympansów właściwych i bonobo jesteśmy trzecim szympansem.

Możemy w tym dziele przeczytać również o tym:
Czy wojna jest wynalazkiem człowieka?
Czy to my jako pierwsi wpadliśmy na pomysł ksenofobii? Dlaczego języki różnicują się i stopniowo oddalają od siebie oraz jak dalekosiężnymi są skutki czynienia ziemi sobie poddaną.
Jared Diamond dzieli się z nami również swymi spostrzeżeniami na temat tego, czy rzeczywiście jest tak, iż to dopiero cywilizacja techniczna może doprowadzić nas do katastrofy egologicznej i samozagłady...
A może jednak takie katastrofy zdarzały się już w przeszłości?

Pomimo upływu lat "Trzeci szympans" nadal jawi się jako praca nietuzinkowa i odkrywcza, niewątpliwie stanowiąca punkt odniesienia i inspiracji dla wielu znanych i cenionych autorów książek popularnonaukowych.

Serdecznie polecam.

Od jakiegoś czasu zastanawiałem się nad zakupem tej książki, wątpliwości moje budził głównie rok jej ukazania się na rynku wydawniczym 1992. Cóż, 29 lat we współczesnej nauce, nawet tej popularnej, to jednak szmat czasu ...

Wyobraźcie sobie moje zaskoczenie i radość, kiedy w czerwcu zobaczyłem "Trzeciego szympansa" do ściągnięcia za free w jednej z księgarni internetowych....

więcej Pokaż mimo to

246
Reklama
avatar
490
476

Na półkach: , , ,

Człowiek - czy to brzmi dumnie?

Jared Diamond w swoich książkach pokazuje człowieka jako ewolucyjny fenomen, któremu przytrafiło się na Ziemi zwycięstwo i globalne panowanie. Prowokując czytelnika do autorefleksji, prowadzi go przez biologiczną historię, zdumiewający skok w rozwoju intelektualnym jakieś 40000 lat temu, wynalazki cywilizacyjne i mordercze zapędy do destrukcji. „Trzeci szympans. Ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem” to bardzo ciekawa kompilacja faktów naukowych, teorii prawdopodobnych i bardzo przemyślanych przekonań autora o szerokim spektrum zjawisk przyrodniczo-historyczno-społecznych. Diamond w opiniowanej książce twórczo wykorzystał własne fascynacje – biologiczne, lingwistyczne i geograficzne. Rozpoczął nią jednocześnie bardzo ważną społecznie dyskusję, na popularnonaukowym poziomie, o człowieku i jego prawach i obowiązkach wobec reszty materii ożywionej.

Książka świadomie wymyka się jednoznacznemu zaklasyfikowaniu, podobnie jak jej bohater - człowiek, który musi być opowiedziany na wielu poziomach, by nie wyszła z tego karykatura. Śledząc losy mikrospołeczności, wielkie cywilizacyjne przełomy, biologiczne uwarunkowania i świadomość ekologiczną sobie współczesnych, Diamond dowodzi ogromnej odpowiedzialności Homo sapiens za przyszłość świata. Zbyt wiele ciekawości i niepohamowania gatunkowego zmaterializowało się w naszą obecną dominację, by ignorancja zatriumfowała. Rozpoczynając opowieść niemal czysto biologicznym językiem, wspartym ewolucyjnym doborem płciowym, poszukuje przyczyn naszego sukcesu. Obnażając słabości, przygotowuje czytelnika na antropologiczną opowieść o bardzo szybkim obecnie wymieraniu gatunków, o podbojach Euroazjatów w Nowym Świecie i niszczycielskim powabie potrzeby posiadania. Choć czasem zachowujemy się jak wirus, który ignorując ograniczoność zasobów namnaża się bez opamiętania, to jednak nie jesteśmy w tym wyjątkowi, wręcz przeciwnie. To, co nas wyróżnia, to łatwość adaptacji do zmian, które inne gatunki zasadniczo ogranicza mechanizm międzygatunkowej równowagi nisz ekologicznych.

Diamond przede wszystkim jest skrupulatnym obserwatorem i zwolennikiem odmitologizowania popularnych sądów, uproszczeń i zbyt łatwych uzasadnień czy usprawiedliwień. Z jednej strony pokazuje wyjątkowość płciowego cyklu życiowego, który dał nam przewagę, z drugiej referuje tego konsekwencje. Mityczny 'szlachetny dzikus', który miał jakoby żyć w zgodzie z naturą przez milenia, a dopiero nowożytny człowiek dopuścił się okropności wobec przyrody, to absolutna nieprawda (str. 462). Nie chodzi tylko o fakty potwierdzające niszczycielską moc eksploatacyjną człowieka trwającą od tysiącleci (Ameryka, Madagaskar, Tasmania, Nowa Zelandia, Wyspa Wielkanocna,...), ale o inne gatunki. One, gdyby tylko miały okazję, zawładnęłyby Ziemią równie chętnie (choć nie wiadomo, czy świadomie) jak my. Nam się udał, bo jakieś 40000 lat temu mózg, mowa i technologiczna wynalazczość przekroczyły jakąś barierę, blokującą inne gatunki do dziś, i wyzwoliła nas z ograniczeń. Każdy następny krok wzmacniał naszą przewagę. Wykorzystując naturalny równoleżnikowy układ Eurazji, relatywną łatwość udomowienia zwierząt i dostępność zbóż, 'holoceńska geopolityka' przyjęła taki, a nie inny historyczny kształt. To, że nie Aborygeni, Malgasze, Indianie czy Maorysi najechali na Europę, potwierdza zbudowana wcześniej dysproporcja. Nie oznacza to jednak, że z czasem nie pojawiłaby się u nich 'ochota inwazyjna' w europejskim kierunku, jeśli mieliby warunki. Niewątpliwie zrobiliby to, samo, co my im. To chyba ważna lekcja z historii naturalnej, sugerująca potrzebę wznoszenia się ponad partykularyzmy. Przywołane dodatkowo liczne przykłady obserwacji pierwotnych społeczności, pozwoliły ostatecznie Diamondowi oszacować szansę cywilizacyjną na pokonanie współczesnych zagrożeń. Nakładając na dobór naturalny antropologię kultury, pozostał umiarkowanym optymistą.

"Trzeci szympans" napisany jest bardzo ciekawie. Układ treści został dobrany tak, by zmusić czytelnika do namysłu i sprowokować do dalszych poszukiwań. Przechodzenie między różnymi perspektywami w rozpatrywaniu złożonych zagadnień nie sprawia Diamondowi żadnych trudności. Pasja badawcza, szerokie horyzonty, doświadczenie praktyczne w obcowaniu z ptakami, pierwotnymi ludami Nowej Gwinei, znajomość ludzkiej fizjologii, opanowanie wielu języków, biogeograficzne uwarunkowania - wszystko to oferuje czytelnikowi autor. Lawirując sprawnie miedzy syntezą i analizą, wciąga go w wielką opowieść o kondycji człowieka i środowisku sprzężonych wzajemnymi interakcjami. Ponieważ książka powstała niemal trzy dekady temu, to trochę uzupełnień stało się koniecznością. W kilku miejscach tłumacz świetnie dopowiedział przypisami tekst. Po epilogu dostaliśmy również dodatek samego Diamonda przygotowany w 2007 do kolejnego wydania angielskiego. Właściwie zdumiewa to, że niewiele należało uzupełnić do pierwotnego wywodu. Na tak skonstruowanym poziomie ogólności, "Trzeci szympans" wciąż posiada atut aktualności. Z własnych lektur mogę jedynie stwierdzi, że kolejni autorzy (*) twórczo rozwinęli myśli biologa ewolucyjnego (a i on sam w następnych pracach popularyzatorskich rozbudował własne pola badawcze).

Zaledwie niewielkie fragmenty uznałbym za słabsze w formie i treści (np. opis pierwotnych języków - str. 236-254). W kilku przypadkach wszedłbym w polemikę z wnioskami, które wysnuł biolog po zbyt wątłych przesłankach (np. analizy zmienności koloru skóry - str. 176-177, zmiana statusu kobiet po zastąpieniu łowców-zbieraczy rolnikami - str. 212, 283, czy teorie rozprzestrzeniania się języków indoeuropejskich - str. 390-400). To jednak szczegół.

Diamond pochylając się z troską nad niefrasobliwością człowieka, którą uzasadnia biologicznie (co nie jest tożsame z usprawiedliwieniem), pozostawia czytelnika z przekonaniem, że wiedzę warto pogłębiać by podejmować lepsze, bo uświadomione, decyzje. Pokazując nasze zwierzęce pochodzenie i wdrukowane instynkty, oferuje odbiorcy piękny i niepokojący, czyli zniuansowany, obraz rzeczywistości.

WYBITNE - 9/10

=======

* Mój subiektywny wybór, to: "Czerwona królowa", M. Ridley, Rebis 2010; "Kim jesteśmy, skąd przyszliśmy", D. Reich, CiS 2019; "Paradoks dobra", R. Wrangham, CiS 2019; "Od zwierząt do bogów", Y.N. Harari, PWN 2014; "Jak udomowiono człowieka", J.C. Scott, PWN 2020

=======

(numeracja wg. wydania: Copernicus Center Press 2019)

Człowiek - czy to brzmi dumnie?

Jared Diamond w swoich książkach pokazuje człowieka jako ewolucyjny fenomen, któremu przytrafiło się na Ziemi zwycięstwo i globalne panowanie. Prowokując czytelnika do autorefleksji, prowadzi go przez biologiczną historię, zdumiewający skok w rozwoju intelektualnym jakieś 40000 lat temu, wynalazki cywilizacyjne i mordercze zapędy do...

więcej Pokaż mimo to

25
avatar
133
50

Na półkach:

Znakomicie napisana książka naukowa, przedstawiająca w sposób zrozumiały dla "szaraka" historie człowieka, jak i zagrożenia związane z jego działalnością. Mądra, wywarzona otwierająca oczy na tematy, których nie zauważamy a powinniśmy.

Znakomicie napisana książka naukowa, przedstawiająca w sposób zrozumiały dla "szaraka" historie człowieka, jak i zagrożenia związane z jego działalnością. Mądra, wywarzona otwierająca oczy na tematy, których nie zauważamy a powinniśmy.

Pokaż mimo to

2
avatar
870
396

Na półkach: , ,

Książka "Trzeci szympans" porusza zagadnienia, jak wskazuje na to podtytuł, ewolucji i przyszłości człowieka. Sama historia naszego pochodzenia jest fascynująca. Jak to się stało, że zasiedliliśmy prawie całą kulę ziemską? Jak to się stało, że jesteśmy tak inteligentni i potrafimy skutecznie wykorzystywać naszą inteligencję, a jednocześnie jesteśmy tak głupi, że swoim działaniem dążymy do samozagłady niszcząc nasze środowisko i mordując się nawzajem?
Ciekawa lektura, chociaż nie wszystkie tematy mnie interesowały. Moim zdaniem najmniej fascynującą lekturą był najbardziej obszerny rozdział dotyczący pochodzenia i ewolucji języków. Temat dobry dla językoznawców, mnie wynudził bardzo.
Oczekiwałam też trochę innego zakresu tematów. Autor skupił się głównie na człowieku współczesnym oraz na okresie do 10000-12000 lat wstecz od dzisiaj. W książce mało jest informacji na temat życia, funkcjonowania i różnic w budowie ciała wcześniejszych hominidów.
Z tego właśnie powodu, że książka nie do końca spełniła moje oczekiwania, oceniam ją na 6/10.

Książka "Trzeci szympans" porusza zagadnienia, jak wskazuje na to podtytuł, ewolucji i przyszłości człowieka. Sama historia naszego pochodzenia jest fascynująca. Jak to się stało, że zasiedliliśmy prawie całą kulę ziemską? Jak to się stało, że jesteśmy tak inteligentni i potrafimy skutecznie wykorzystywać naszą inteligencję, a jednocześnie jesteśmy tak głupi, że swoim...

więcej Pokaż mimo to

3
avatar
1553
535

Na półkach:

Rozczarowanie, książka miała być zajmująca a jest nudna. Może gdybym przeczytała tuż po wydaniu temat byłby bardziej nowy. Wiedza zawarta w książce znana już z licznych opracowań, napisanych językiem bardziej ciekawym. Fragmenty ciekawe ale większość to mnogość danych i a nie uwiedzenie wiedzą czytelnika.

Rozczarowanie, książka miała być zajmująca a jest nudna. Może gdybym przeczytała tuż po wydaniu temat byłby bardziej nowy. Wiedza zawarta w książce znana już z licznych opracowań, napisanych językiem bardziej ciekawym. Fragmenty ciekawe ale większość to mnogość danych i a nie uwiedzenie wiedzą czytelnika.

Pokaż mimo to

3
avatar
79
63

Na półkach: , , , ,

Wyjątkowa, genialna w prostocie, ważna, merytoryczna, winna być obowiązkowa, szczególnie dla kreacjonistów. Nic dodać, nic ująć.

Jest pierwowzorem dzisiejszego "bestselleru" "Sapiens. Od zwierząt do Bogów" Harari'ego. Mam wrażenie, że Harari po prostu opluł geniusz "Trzeciego Szympansa" spłycając w swojej książce tematy poruszane przez Diamonda.

Dla każdego, kto nie czytał ani jednej ani drugiej przytoczonej książki - ta właśnie powinna być tą pierwszą.

Wyjątkowa, genialna w prostocie, ważna, merytoryczna, winna być obowiązkowa, szczególnie dla kreacjonistów. Nic dodać, nic ująć.

Jest pierwowzorem dzisiejszego "bestselleru" "Sapiens. Od zwierząt do Bogów" Harari'ego. Mam wrażenie, że Harari po prostu opluł geniusz "Trzeciego Szympansa" spłycając w swojej książce tematy poruszane przez Diamonda.

Dla każdego, kto nie...

więcej Pokaż mimo to

18
avatar
201
21

Na półkach: , , ,

Bardzo ważna, napisana w przejrzysty sposób, obalająca wiele stereotypów opowieść o dziedzictwie biologicznym człowieka, która staje się punktem wyjścia dla pytania: Z czego wynikają i do czego mogą doprowadzić nas nasze współczesne praktyki kulturowe? Zgadzam się w tej materii z Diamondem, że trudno dążyć do zgłębienia ludzkich wytworów cywilizacji bez znajomości naszej bazy biologicznej (zachowań i dążeń, które wynikają z naszego przystosowania ewolucyjnego). Niektóre rozdziały mniej dla mnie interesujące, czy dopracowane merytorycznie, inne niezwykle fascynujące (jak opowieść o ludzkiej monogamii/poligamii).
Zdecydowanie poszerza horyzonty, między innymi ukazując zależność pomiędzy antropocenryzmem a naukowym opisem świata i ich nieustannym, wzajemnym uzasadnianiem. Być może przerwanie (choćby mentalne) taksonomicznej bariery, która oddziela Homo sapiens od Pan troglodytes/paniscus będzie krokiem, który ocali nas jako gatunek w dłuższej perspektywie. Bardzo się cieszę ze wznowienia wydania.

Bardzo ważna, napisana w przejrzysty sposób, obalająca wiele stereotypów opowieść o dziedzictwie biologicznym człowieka, która staje się punktem wyjścia dla pytania: Z czego wynikają i do czego mogą doprowadzić nas nasze współczesne praktyki kulturowe? Zgadzam się w tej materii z Diamondem, że trudno dążyć do zgłębienia ludzkich wytworów cywilizacji bez znajomości naszej...

więcej Pokaż mimo to

11
avatar
1923
259

Na półkach: , ,

Bardzo ciekawa i interesująca książka. Z niektórymi tezami autora się nie zgadzam ale mimo wszystko uważam tą pozycję za wybitną w tej dziedzinie. Polecam!

Bardzo ciekawa i interesująca książka. Z niektórymi tezami autora się nie zgadzam ale mimo wszystko uważam tą pozycję za wybitną w tej dziedzinie. Polecam!

Pokaż mimo to

3

Cytaty

Bądź pierwszy

Dodaj cytat z książki Trzeci szympans. Ewolucja i przyszłość zwierzęcia zwanego człowiekiem


Reklama
zgłoś błąd