Dzień Przewodników i Ratowników Górskich

LubimyCzytać
10.08.2018

Są wśród Was miłośnicy gór? A może na przekór wszystkim letnie dni wolicie spędzać nie nad morzem, ale właśnie na szlakach. Dziś z okazji Dnia Przewodników i Ratowników Górskich prezentujemy Wam 10 książek, w których szczyty odgrywają główną rolę.

Elizabeth Hawley. Strażniczka górBernadette McDonald, Tłumaczenie: Andrzej Górka

Elizabeth Ann Hawley to amerykańska dziennikarka i kronikarka wypraw w Himalaje. Postać legenda, dzięki której świat poznał najważniejsze wydarzenia światowego himalaizmu. W latach 40. XX wieku pracowała jako researcher dla magazynu „Fortune”. Szybko jednak opuściła Stany, by podróżować po świecie i ostatecznie osiąść w Nepalu.

Była korespondentem agencji prasowej Reuters, kiedy relacjonowała pierwszą udaną amerykańską wyprawę na Mount Everest w 1963 roku. Pomimo tego, że sama nigdy nie zdobyła żadnego ośmiotysięcznika, stała się inspiracją, skarbnicą wiedzy i autorytetem w dziedzinie wypraw i opowieści o największych osiągnięciach, a także skandalach i katastrofach, które działy się w Himalajach i Karakorum.

Elizabeth Ann Hawley skrupulatnie dokumentowała kolejne górskie ekspedycje, budując renomę i popularność wspinaczy, takich jak choćby Edmund Hillary, Reinhold Messner, Chris Bonington, Tomaž Humar i Ed Viesturs. Rozstrzygała wszelkie wątpliwości związane ze zdobywaniem himalajskich szczytów, a tworzone przez nią archiwum powstawało w oparciu o osobiste rozmowy ze wspinaczami. Wielokrotnie pomagała polskim wyprawom w zdobyciu informacji o szczytach, które planowali zdobyć. Zmarła w styczniu 2018 roku w Katmandu, pozostawiając po sobie archiwum „Himalayan Database” opisujące 9,5 tysiąca ekspedycji, na 450 znaczących nepalskich szczytów oraz około 70 tysięcy uczestników tych wypraw, począwszy od 1905 roku.

O życiuReinhold Messner

Reinhold Messner cztery lata temu skończył 70 lat. To dobra okazja do podsumowania życia, co też uczynił przygotowując swoją książkową opowieść „O życiu”. 

„O życiu” to siedemdziesiąt krótkich rozdziałów, które autor podzielił na trzy części. W pierwszej wspomina dzieciństwo, początki fascynacji górami i wspinaczką. W drugiej zastanawia się nad wyzwaniami, jakie stawiają góry, i sensem samej wspinaczki. Snuje rozważania na temat granicy oddzielającej dwa światy: życia i śmierci. A pretekstem do tych rozważań są jego wstrząsające osobiste doświadczenia. Podczas wspólnej wyprawy na Nanga Parbat zginął jego młodszy brat, Günther, w okolicznościach do dziś niewyjaśnionych, co wypominają Reinholdowi dziennikarze i wspinacze. Messner w pewnym momencie przestał z nimi dyskutować: – Nie widzę już powodu, by prostować rozmaite teorie.
Tę śmierć opisuje krótko, nie kryjąc krytycznych słów: – Wszyscy mówią o heroizmie śmierci, ale nikt nie ma o tym pojęcia. Doświadczenie pozostawiło ślady, Messner, który swego czasu nie stronił od ryzyka, dziś zastanawia się, czy zawsze było ono potrzebne. Trzecią część poświęca bardziej ogólnym wartościom – Sztuka, Piękno, Moralność, Zemsta, Bóg, Rytuał, Rodzina, Duma, Cierpienie, by wymienić kilka (jest również rozdział zatytułowany „Yeti”). Messner pisze z wyczuwalnym dystansem, mówi ciszej, łagodniej – nie kończy życia, kariery, nie odrzuca zainteresowań, po prostu podsumowuje swoje 70 lat. I nie kryje, że tęskni za wartościami, jakie wpajali mu dziadkowie i rodzice.

Naga Góra. Nanga Parbat – Brat, śmierć i samotnośćReinhold Messner, Tłumaczenie: Anna Wziątek

27 czerwca 1970 roku Reinhold Messner i jego młodszy brat Günther zdobywają Nanga Parbat po wyczerpującej wspinaczce przez flankę Rupal, uznawaną wówczas za niemożliwą do przejścia. Zwycięstwo zamienia się jednak w klęskę. Bracia są wyczerpani, nie mają zapasów pożywienia ani sprzętu potrzebnego do zejścia. Gdy już prawie docierają do obozu, Günther ginie przysypany lodową lawiną. Reinhold, oskarżany o brawurę i egoizm, obwiniany o śmierć brata, powraca do dramatycznych przeżyć z wyprawy, odtwarzając dzień za dniem, godzinę za godziną...

Broad Peak. Niebo i piekłoBartek DobrochPrzemysław Wilczyński

Czy wraz z tragedią na Broad Peak kończy się w Polsce himalaizm, jaki znaliśmy dotychczas?

Autorzy próbują odpowiedzieć na to pytanie, analizując krok po kroku najważniejsze wydarzenia podczas polskiej wyprawy na Broad Peak w 2013 roku. Przeprowadzają dramatyczne rozmowy ze świadkami wydarzeń, przyjaciółmi tragicznie zmarłych i ich rodzinami. Dokonują wiwisekcji etyki polskiego himalaizmu. Piszą też o granicach pasji, zastanawiają się, czy wspinaczka jest hymnem wolności, czy też raczej najwyższe góry powinniśmy nazywać Himalajami egoizmu?

Wszystko za EverestJon Krakauer, Tłumaczenie: Krystyna Palmowska

Kiedy 10 maja 1996 roku trzy ekipy jednocześnie dokonywały ataku szczytowego, nad Mount Everestem zerwała się burza. Zaczęła się mordercza walka o przetrwanie. Jon Krakauer przeżył.

Książka „Wszystko za Everest” trafiła na listy bestsellerów, ale wywołała też wiele kontrowersji. Stała się także źródłem inspiracji dla filmowców. Sama tragedia zaś – mimo że wydarzyła się prawie dwadzieścia lat temu – wciąż budzi emocje. Problemy opisane przez Krakauera przybrały jeszcze na sile: w komercyjnych wyprawach na Everest bierze udział coraz więcej osób, nie bacząc na zagrożenia i skutki ludzkiej ekspansji w najwyższych górach świata.

Spod zamarzniętych powiekDominik SzczepańskiAdam Bielecki

Adam Bielecki stał się jednym z najmocniejszych himalaistów na świecie, ale gdy miał trzynaście lat, z powodu wieku odmówiono mu udziału w kursie skałkowym. Gdy skończył piętnaście, usłyszał od starszego taternika, że kiedyś będzie z niego świetny wspinacz. Jeśli wcześniej się nie zabije.

Ta książka to pierwsza pełna opowieść Adama Bieleckiego o jego osobnej drodze z górniczych Tychów na szczyty najwyższych gór świata. To także hołd dla bohaterów i twórców polskiego himalaizmu zimowego, w których szeregu Bielecki ustawił się, zdobywając jako pierwszy człowiek zimą Gaszerbrum I i Broad Peak. W dramatycznych historiach tych wejść Bielecki przede wszystkim opowiada o nieludzkich warunkach zimowej wspinaczki w Himalajach i Karakorum, sztuki uprawianej przez nielicznych na świecie, która stała się naszą narodową specjalnością.

„Możesz zostać w życiu, kim chcesz. Byleby nie górnikiem” – usłyszał od ojca młody Adam Bielecki. Dorosły Adam nie mógł wziąć sobie tych słów do serca bardziej.

Wanda. Opowieść o sile życia i śmierci. Historia Wandy RutkiewiczAnna Kamińska

„Zginę w górach” – mówiła. Dotrzymała słowa – według dokumentów sądowych zmarła 13 maja 1992 roku. Dzień wcześniej zaginęła na górze Kanczendzonga w Himalajach. Jej śmierci nikt nie widział, jej ostatniego słowa nikt nie słyszał, jej ciała nikt nie odnalazł. Na początku XXI wieku do Izby Pamięci Jerzego Kukuczki zapukała para turystów, która twierdziła, że w jednym z klasztorów w Tybecie spotkała postać przypominającą zaginioną przed laty himalaistkę... Jej odejście, tak jak wiele zdarzeń z jej życia, do dziś pozostaje tajemnicą.

Trzecia kobieta i pierwsza Europejka na Mount Evereście. Pierwsza kobieta, która zdobyła szczyt K2. Od małego słynęła ze „żmudzkiego” uporu. Szybko musiała dorosnąć, by wesprzeć matkę w domowych obowiązkach. Ojcu chciała z kolei zastąpić pierworodnego syna, który zginął śmiercią tragiczną. Najpierw dźwigała ciężar niełatwej historii rodzinnej, później sprawy „na dole” zawsze pozostawiała na drugim planie. Żyła od wyprawy do wyprawy. Nigdy nie zdecydowała się na macierzyństwo. Rozpadły się jej dwa małżeństwa. Najważniejsza była dla niej wolność. Jej prawdziwą miłością były góry.

Kukuczka. Opowieść o najsłynniejszym polskim himalaiścieDariusz KortkoMarcin Pietraszewski

„Logicznie rzecz biorąc, nie powinienem z tobą jechać, bo wszyscy ludzie koło ciebie giną” – powiedział Jerzemu Kukuczce w oczy jeden z kolegów alpinistów. Upiorne fatum czy faktycznie był odpowiedzialny za śmierć, która niemal zawsze podczas jego wypraw zbierała żniwo? Czy skoro już komuś nie możesz pomóc, bo odpadł od ściany lub umarł na obrzęk płuc, nie powinieneś wchodzić na szczyt, po wielu miesiącach przygotowań będący w zasięgu ręki, spełniając swe marzenia?

Jak to się stało, że niewysoki, małomówny chłopak ze Śląska, elektromonter po szkole zawodowej, stał się „wielki”? Autorzy, dysponując ogromnym materiałem – pamiętnikarskimi zapiskami Kukuczki i jego książkami, rozmowami z żoną Cecylią, wywiadami z członkami wypraw, w jakich Kukuczka uczestniczył itd. – stworzyli fascynujący portret człowieka uparcie dążącego do celu, pełnego sprzeczności i zdającego sobie sprawę, że wszystkiego i wszystkich nie da się w życiu pogodzić, od młodości naznaczonego czyhającą w pobliżu śmiercią. 

Miał dwadzieścia trzy lata, gdy po raz pierwszy stracił w górach swego przyjaciela, rówieśnika. I czterdzieści, odpadając w 1989 roku od południowej ściany Lhotse, stanowiącej bodaj najtrudniejszą próbę dla alpinisty. Tego ostatniego dnia zapisał w pamiętniku dwa zagadkowe słowa: Paradise – Raj… Ciała nie odnaleziono, grób jest… pusty!

Wszystko za K2. Ostatni atak lodowych wojownikówPiotr Trybalski

K2. Góra zabójca. Ci, którym udało się ją zdobyć, mówią jednym głosem: to najtrudniejsza góra świata, zimą nikt jej nie pokona. No chyba że… Polacy.

Tej bitwy nie można było przegrać. Oblegana przez Polaków – po raz trzeci zimą – K2 musiała się w końcu poddać. Od tych zdań Piotr Trybalski rozpoczyna swą opowieść o Narodowej Zimowej Wyprawie na K2, 8611 m n.p.m., która przez kilka pierwszych miesięcy 2018 roku emocjonowała miliony ludzi na całym świecie. Doborowy oddział himalaistów dowodzony przez legendarnego Krzysztofa Wielickiego, długie i kosztowne przygotowania, rekordowy budżet, gotowe strategie oblegania góry – wszystko to rozbudziło wiarę, że tym razem słynny szczyt skapituluje.

Książka „Wszystko za K2” krok po kroku opisuje całą ekspedycję – obserwujemy przygotowania do wyprawy, wylot himalaistów do Pakistanu, wędrówkę przez lodowiec Baltoro do bazy, położonej na wysokości ponad 5 tys. m n.p.m., proces aklimatyzacji i oczekiwanie na okna pogodowe, które umożliwiłyby akcję górską. Są więc surowe i nieprzewidywalne warunki, wymagające niezwykłej wytrzymałości, jest zamknięty krąg śmiałków, poczucie wspólnoty, a w końcu starcie charakterów, ambicji i determinacji – narastające konflikty i kryzysy. Autor relacjonuje akcję ratunkową po Élisabeth Revol i Tomka Mackiewicza na Nanga Parbat oraz samotny, brawurowy atak szczytowy Denisa Urubki, zakończony powrotem himalaisty do Polski.

Skazany na góryDenis Urubko

Denis Urubko, rocznik 1973, pochodzi z Kazachstanu, gdzie rozpoczął swoją przygodę z górami wysokimi. Był oficerem w armii kazachskiej i filmowcem. Jednak świat zapamięta go jako wybitnego himalaistę, który może poszczycić się zdobyciem Korony Himalajów (15. człowiek w historii), zdobyciem trzech ośmiotysięczników w zimie i tytułem Śnieżnej Pantery. W 2009 roku wraz z Simone Moro zdobył Makalu – jeden z trudniejszych szczytów do zdobycia zimą. W tym samym roku wraz z Borysem Dedeszką odebrał Złoty Czekan za wytyczenie nowej drogi na południowo-wschodniej ścianie Cho Oyu.

„Skazany na góry” to zapis drogi Denisa na światową scenę alpinizmu, a jednocześnie prezentacja zupełnie odmiennego podejścia do wspinaczki i do życia w ogóle. To doskonała pozycja dla tych, którzy pragną dowiedzieć się, kim jest ten tajemniczy człowiek, i bliżej poznać historię jego górskich dokonań oraz prywatne oblicze. „Skazany na góry” – to książka urzekająca i zaskakująca, bo właśnie taki jest jej autor.

Reklama

komentarze [8]

Sortuj:
Aby napisać wiadomość zaloguj się
Grzegorz 29.12.2020 18:35
Czytelnik

"Wszystko za Everest"? Kontrowersyjna książka, jednostronny punkt widzenia na tragedię 1996 r., krzywdząca dla Anatolija Bukriejewa. Jeśli ją polecać, to tylko w zestawieniu z książką tego ostatniego, "Wspinaczką", tak aby mieć szerszy ogląd na to wydarzenie.

Nie da się wymienić wszystkich wartych uwagi górskich książek, ale dodałbym pozycję "Kurtyka. Sztuka...

Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam Zobacz ten post więcej
konto usunięte
11.08.2018 22:03
Czytelnik

Użytkownik wypowiedzi usunął konto

sulibrat 11.08.2018 08:03
Bibliotekarz

Pamiętam Kukuczkę... ze znaczków pocztowych :)

Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam Zobacz ten post
jatymyoni 10.08.2018 20:01
Bibliotekarz

Kocham góry i poleciłabym to ksiązki o naszych górach, O TOPR I GOPR
Gawędy o przewodnikach tatrzańskich Ludzie spod niebieskiego znaku i inne jego książki
Ludzie i Tatry i całą serię z parzenicą. Ksiązki Jalu...

Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam Zobacz ten post więcej
 Gawędy o przewodnikach tatrzańskich  Ludzie spod niebieskiego znaku  Ludzie i Tatry  Komin Pokutników  Sygnały ze skalnych ścian. Tragedie tatrzańskie. Wędrówki alpejskie. Skalne lato  Wołanie w górach. Wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach
konto usunięte
11.08.2018 22:09
Czytelnik

Użytkownik wypowiedzi usunął konto

Aby napisać wiadomość zaloguj się
Magda 10.08.2018 18:41
Czytelniczka

Też jestem miłośniczką gór.

Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam Zobacz ten post
JoieDeVivre 10.08.2018 14:23
Czytelniczka

Dodałabym jeszcze:

Góry na opak, czyli rozmowy o czekaniu Góry na opak 2, czyli rozmowy z tymi, co zostają Dotknięcie pustki Himalaistki. Opowieść o kobietach, które pokonały każdy...

Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam Zobacz ten post więcej
 Góry na opak, czyli rozmowy o czekaniu  Góry na opak 2, czyli rozmowy z tymi, co zostają  Dotknięcie pustki  Himalaistki. Opowieść o kobietach, które pokonały każdy szczyt  Kurtyka. Sztuka wolności  Atak rozpaczy  Ja, pustelnik. Autobiografia  Anatomia Góry. Osiem tysięcy metrów ponad marzeniami  Przesunąć horyzont  Everest. Na pewną śmierć  Everest. Góra gór  Wybraniec. Życie po śmierci na Evereście.  Wspinaczka  Okrutny szczyt. Kobiety na K2  K2 pierwsza zimowa wyprawa  Mordercza góra. Relacja najtragiczniejszej katastrofy wspinaczkowej na K2  Annapurna. Góra kobiet  Annapurna: pięćdziesiąt lat wypraw w strefę śmierci  Jak wysoko sięga miłość? Życie po Broad Peak. Rozmowa z Ewą Berbeką  Gdy krzepnie rtęć  Annapurna  Od początku do końca  Nanga Parbat. Śnieg, kłamstwa i góra do wyzwolenia  Na drodze bez powrotu. Pierwsze przejście grani Mazeno na Nanga Parbat  GórFanka. Moje ABC w skale i na lodzie  GórFanka. Na szczytach Himalajów  GórFanka. W Karakorum 1979 - 1986  GórFanka powraca w Karakorum  GórFanka na himalajskiej ścieżce  Nanga Dream - opowieść o Tomku Mackiewiczu  Korona Ziemi. Nie-poradnik zdobywcy  Artur Hajzer. Droga słonia  Alpejscy wojownicy  Zostają góry. Opowiadania. Felietony. Wspomnienia
LubimyCzytać 09.08.2018 15:23
Administrator

Zapraszamy do dyskusji.

Czytelnicy oznaczyli ten post jako spam Zobacz ten post
zgłoś błąd