Niebo nad Maralal. Moje życie u boku wojownika Samburu

Czarny Ląd niejednego już urzekł swoją tajemniczą egzotyką i fantastycznym pięknem dzikiej przyrody. Wielu z nas marzy o odwiedzeniu tego fascynującego i urokliwego zakątka świata, ale czy ktoś zdecydowałby się pójść w ślady Christiny?

Christina Hachfeld - Tapukai, Niemka z Hannoveru, przed osiemnastu laty wybrała się na wycieczkę do Kenii. Niemal z miejsca zakochała się w tym egzotycznym kraju... i w dumnym, przystojnym wojowniku z plemienia Samburu imieniem Lpetati. Od tamtej pory niczym mityczna Kora - Persefona żyje na granicy dwóch światów dzieląc swój czas pomiędzy kenijską rodzinę mieszkającą w wiosce w pobliżu Maralal i niemiecką pod Hannoverem.

"Niebo nad Maralal" to swego rodzaju pamiętnik opisujący fragmenty życia Christiny w Kenii u boku wojownika Samburu i jego licznej rodziny. To fascynująca opowieść o życiu na zderzeniu dwóch diametralnie różnych kultur, o blaskach i cieniach Afryki widzianej oczami urzeczonej nią Europejki. Christina jest bystrą i obiektywną obserwatorką, jej spostrzeżenia są trafne, rzeczowe i bardzo realistyczne, pozbawione koloryzowania i upiększeń, których przecież można byłoby się spodziewać po kimś tak głęboko związanym ze swoją drugą ojczyzną. Miłość do Czarnego Lądu nie przesłania jej nawet negatywnych zjawisk oraz trudnych i bolesnych aspektów afrykańskiej rzeczywistości. Coraz powszechniejsze zjawisko sponsoringu wśród Afrykanów utrzymywanych przez bogate Europejki lub Amerykanki, natrętne i nierzadko niebezpieczne żebractwo, szokujący rytuał obrzezania dziewcząt, aranżowanie małżeństw, uciążliwi krewni reprezentujący typową, ale wybitnie irytującą postawę roszczeniową - obserwacje autorki dotyczące afrykańskiej codzienności wzbogacają cenne i celne refleksje na temat specyficznej mentalności i filozofii życiowej mieszkańców Czarnego Lądu oraz nieporozumienia, jakie wywołują w zderzeniu ze światopoglądem przedstawicieli europejskiej kultury.
Christina opowiada także o codziennym życiu w niespiesznym rytmie pór roku i zwyczajnych problemach mieszkańców wioski pod Maralal, opisuje prozę życia, która dla tubylców oznacza nieustanną walkę o przetrwanie oraz utrzymanie zdrowych relacji z liczną, a przez to bardziej narażoną na wewnętrzne konflikty rodziną. Niełatwą codzienność ubarwiają tradycyjne obrzędy, jak np. ceremonia zaślubin czy obrzezanie dziewcząt, które, choć nielegalne, nadal jest powszechnie praktykowane.
Choć pozycja kobiet w Kenii pozostawia wiele do życzenia, Christina zyskała w rodzinie Lpetati szczególną pozycję. Nie była własnością męża ani przedmiotem umowy handlowej; jako wykształcona Europejka zarabiająca na utrzymanie męża oraz jego licznej rodziny, zyskała sobie powszechny szacunek i akceptację - co nie oznacza, że wszystkie jej działania spotykały się z aprobatą starszyzny...

Podczas lektury "Nieba nad Maralal" nie opuszczało mnie zdumienie i podziw dla autorki. Różnice kulturowe i wynikające z nich nieporozumienia i konflikty zostały przedstawione na tyle obrazowo, że trudno było mi sobie wyobrazić, jakim sposobem udało jej się stworzyć szczęśliwy i trwały związek z afrykańskim wojownikiem. Christina zadziwia swoją cierpliwością, wyrozumiałością, taktem i nadzwyczajną otwartością w stosunkach ze swoją kenijską rodziną, niezwykłym stopniem adaptacji do tak krańcowo odmiennej rzeczywistości - i umiejętnością czerpania satysfakcji i radości z aktywnego uczestnictwa w plemiennym życiu Samburu.
No właśnie: zastanawiało mnie, do jakiego stopnia czuła się związana z rodziną Lpetati, ze swoją wysoką pozycją Europejki i żony wojownika. Z jednej strony bezwzględna akceptacji starszyzny powinna uciszyć moje wątpliwości; z drugiej jednak - jej relacje z mężem - którego traktowała trochę jak duże dziecko: utrzymywała go, dbała o jego potrzeby, chwaliła, liczyła się z jego zdaniem czasem tylko dla zachowania pozorów - oraz z jego rodziną, którą traktowała co prawda z szacunkiem, ale też ze szczyptą wyższości typowej dla białego człowieka - są dla mnie zastanawiające i świadczą jedynie o tym, jak trudno całkowicie wtopić się w tak odmienną pod każdym względem kulturę, mimo najszczerszych prób i chęci.

"Niebo nad Maralal" to interesująca lektura z wyjątkowym obiektywizmem ukazująca realia współczesnej Afryki z perspektywy kobiety, która poznała je od podszewki. Pozwala podziwiać bogactwo i różnorodność Czarnego Lądu, nie stroni jednak od tematów trudnych, kontrowersyjnych i bolesnych, być może burzących powszechny mit o Afryce jako kawałku raju, ale za to z dużym autentyzmem i rzetelnie ukazujących jej prawdziwe oblicze.
Jeśli chodzi o wrażenia, to niestety, książka mnie nie porwała. Mimo bogactwa treści zabrakło mi magii, o której autorka tyle mówiła. Suchy, rzeczowy język i bardzo konkretny styl nie potrafiły oddać entuzjazmu i zachwytu autorki ani jej fascynacji, co sprawiło, że trudno mi było się wciągnąć w lekturę, miejscami po prostu nudną.
Pomimo moich mieszanych uczuć polecam tę książkę miłośnikom Czarnego Lądu, fascynatom antropologii oraz wszystkim tym, którzy chcieliby poznać realia Afryki bez zbędnych upiększeń i zafałszowań.