Nasza strona internetowa wykorzystuje cookies (pol.: ciasteczka)

W celu sprawnego i szybkiego działania serwisu, zapewnienia wygody podczas jego przeglądania, dostosowywania funkcjonalności do indywidualnych potrzeb użytkowników, a także w celach statystycznych oraz reklamowych, używamy informacji zapisanych za pomocą cookies. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

Stambuł. Wspomnienia i miasto

Tłumaczenie: Anna Polat
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
6,92 (591 ocen i 59 opinii) Zobacz oceny
10
35
9
76
8
79
7
199
6
97
5
65
4
13
3
22
2
1
1
4
Edytuj książkę
szczegółowe informacje
tytuł oryginału
İstanbul: Hatıralar ve Şehir
data wydania
ISBN
9788308041741
liczba stron
482
język
polski
dodała
Camena

Inne wydania

"To opowieść o cyprysach i ciemnych dolinach, o opuszczonych i zaniedbanych nadmorskich domach, starych, przeżartych rdzą statkach i Bóg jeden wie jakich towarach, o poezji bosforskich łodzi i dworów, zrozumiałej wyłącznie dla ludzi, których życie upłynęło na tym brzegu, o odkrywaniu smaku życia pośród ruin cywilizacji - jakże potężnej i wyjątkowej; o radości, zabawie i zwyczajnej chęci...

"To opowieść o cyprysach i ciemnych dolinach, o opuszczonych i zaniedbanych nadmorskich domach, starych, przeżartych rdzą statkach i Bóg jeden wie jakich towarach, o poezji bosforskich łodzi i dworów, zrozumiałej wyłącznie dla ludzi, których życie upłynęło na tym brzegu, o odkrywaniu smaku życia pośród ruin cywilizacji - jakże potężnej i wyjątkowej; o radości, zabawie i zwyczajnej chęci zrozumienia tego świata, odczuwanej przez dziecko, które nic nie robi sobie z historii i dawnej potęgi. To opowieść o niepewności i bólu pięćdziesięcioletniego pisarza, o jego przyjemnościach i doświadczeniach, które nazywa życiem."
- Orhan Pamuk

Orhan Pamuk spędził w Stambule dzieciństwo i sporą część dorosłego życia, a jego wspomnienie o tym niezwykłym i tajemniczym miejscu jest być może najbardziej wzruszającą z książek, jakie do tej pory napisano o jakimkolwiek mieście.

 

źródło opisu: Wydawnictwo Literackie, 2008

źródło okładki: http://www.wydawnictwoliterackie.pl/

pokaż więcej

Brak materiałów.
książek: 0
| 2011-11-15
Na półkach: Posiadam

Opinia zaznaczona jako spoiler. Pokaż ją.

STAMBUŁ – historia osobna

Książka „Stambuł. Wspomnienia i miasto” Orhana Pamuka to obraz miasta na granicy świata rzeczywistego i wyobraźni autora. Wyobraźnia przenika przez architektoniczną skończoność, linie proste ulic, nieobjętość Bosforu, splata je własnym sposobem widzenia, rozumienia, odczuwania, nadaje mu życie jedyne w swoim rodzaju, indywidualne. Nie można tego doznać w ten sam sposób, ale można się tym doznaniem wzbogacić.

Pamuk zaznajamia czytelnika z dziejami Stambułu, które są powiązane z historią Bizancjum oraz imperium osmańskiego. Z konieczności jest to wykład bardzo okrojony i pozostawia uczucie niedosytu, które warto zaspokoić wiedzą zdobytą z innych źródeł. Autor daje ledwie namiastkę wyobrażenia o sławie, bogactwie i znaczeniu miasta. Orientalny Wschód miał własną kulturę, obyczajowość, tradycję, które podlegały ograniczeniom wynikającym z ortodoksyjnej religii. Pamuk przekazuje czytelnikowi atmosferę, piękno przepysznej architektury i grozę jej upadku, nastrój codziennych zdarzeń - w pałacach i na ulicach. W opisach posiłkuje się rycinami Mellinga, Niemca, żyjącego na przełomie XVIII i XIX wieku, malarza, architekta, podróżnika, który spędził w Stambule osiemnaście lat. Nie ukrywa swej fascynacji twórczością Mellinga, sceny z jego rycin odnajduje we współczesności; te same scenki rodzajowe w tych samych dekoracjach. Pamuk nie byłby pisarzem, gdyby nie sięgnął również do książek o swoim mieście. Przytacza wspomnienia Nervala, Gautiera, Flauberta – przedstawicieli obcego świata, kultury Zachodu, dla których często Stambuł jawił się jako egzotyka; nie rozumieli i nie akceptowali tutejszych zwyczajów ani sposobu życia jego mieszkańców. Jedynie Melling oddawał ducha miasta, bez epatowania jego odmiennością i wschodnią ornamentyką. Tureccy twórcy dość późno zajęli się spisywaniem historii, wspomnień, poetyckich obrazów, bo, jak zauważył Pamuk, wcześniej nikomu nie było to potrzebne, nikt o tym nie pomyślał. Dopiero wzorując się na kulturze francuskiej postanowili uwiecznić dzieje Stambułu. Pamuk wymienia „czterech melancholików”, którzy żyli w czasach jemu współczesnych – poetę Yahya Kemala, historyka Reşata Ekrema Koçu , pisarza Ahmeta Hamdiego Tanpınara i pamiętnikarza Abdülhaka Şinasia Hisara. Ich imiona i nazwiska brzmią jak muzyka Wschodu, a każdy z nich to inna osobowość, inna opowieść, ale ich twórczość stała się dla Pamuka fundamentem wiedzy o Stambule i jego legendzie.

Duchową cechą miasta jest hüzün – melancholia. Stan ten wiąże autor z historią miasta – potęga, bogactwo, przepych, coś, co miało trwać – upadło. Pozostały bezsilność, bieda, ruiny – klęska. To tak, jakby tutaj rodzili się ludzie skazani na klęskę, złamani na duchu, bez nadziei; to, co wielkie, minęło, oto wszystko stało się daremne. Hüzün – to także smutek po stracie kogoś, duchowe cierpienie. A w religii cierpienie z powodu własnej niedoskonałości i spiętrzenie tego cierpienia – bo może nie cierpi się dość dotkliwie. Duma i melancholia – to według Pamuka stan umysłu, który jednocześnie afirmuje życie i je odrzuca. Hüzün pobrzmiewa w muzyce, literaturze, kulturze Stambułu, ze skutku staje się przyczyną biedy, emocjonalnej obojętności, porażki.

Autor powraca również do osobistych doświadczeń. Do obrazów, które sam widział; znajomych uliczek, budowli, widocznego z okien mieszkania Bosforu, który tworzy odrębne państwo w mieście i własną opowieść. Kamienica rodziny Pamuków – wewnętrzny świat małego Orhana, pełen mrocznych tajemnic i symboliki przedmiotów, zdarzeń, ludzi. Wielopokoleniowa rodzina żyje wspólnie, ale podziały są na tyle wyraźne, że wyczuwa je dziecko. Orhan ma rodziców, którzy są wciąż skłóceni, wciąż w kryzysie, i starszego brata, który mu stale udowadnia swoją przewagę. Chłopiec karmi się wyobraźnią, ucieka od niejednoznacznej rzeczywistości. Kiedy jednak zaczyna rysować, malować, angażuje w tę pracę całego siebie: nareszcie w pełni nad czymś panuje. Jego pasja sprawia, że inaczej widzi miasto: wnikliwie, szczegółowo. Opowiada o swoich myślach i uczuciach, które pamięta lub wydaje mu się, że pamięta. Po latach, w rozmowach z matką i bratem, stara się uporządkować pamięć o niektórych zdarzeniach. Okazuje się, że inni zapamiętali je inaczej lub nie pamiętają ich wcale; zwłaszcza gdy nie są to dla nich miłe wspomnienia. Dorosły autor pozostaje bezradny wobec dziecka w sobie – znowu nie wie, komu zaufać. Jako młodzieniec – malarz i chętny czytelnik ambitnych książek – jest dość osamotniony w rówieśniczym gronie. Pierwsza miłość, pełna emocji i wspólnoty przeżyć, kończy się nagle. Zamożni rodzice wysyłają ukochaną dziewczynę za granicę, do szkół, żeby nie związała się z młodym artystą bez przyszłości, który pochodził z zacnej, ale zubożałej rodziny. Majątek był w cenie, a dziewczęta nie decydowały o swoich losach. Bankructwo rodziny jak upadek miasta… Orhan porzuca malarstwo bez żalu, już wcześniej dostrzegł, że nie jest samodzielnym twórcą, ale wykorzystuje cudze konwencje. Studiuje architekturę. Uczy się siebie. To bardzo trudne, kiedy młody człowiek ma tyle osobowości, ile zechce. Może przecież udawać. Pamuk znakomicie opisuje to rozdarcie wewnętrznego świata, gdy ktoś umie i chce obserwować swoją niedojrzałość, zmienność, nielogiczność. Miasto przynosi ulgę; wielogodzinne spacery, obserwacja, wyobrażone światy.

Integralną częścią książki są fotografie; te z rodzinnego archiwum i te ilustrujące upadek i melancholię miasta. Sam Pamuk jest autorem kilku zdjęć. Widokówki, pocztówki, zdjęcia z gazet. I cały zbiór czarno-białych fotografii Ary Gülera z lat 50. i 60. Obraz przemieniony, artystyczna interpretacja, poezja podszyta smutkiem. Pamuk doskonale zna topografię Stambułu: pamięta zaułki, dzielnice, domy, podwórka. Fotografie uzupełniają jego pamięć, inspirują albo przypominają. Były chwile, kiedy widoki Stambułu łagodziły jego rozpacz, potęgowały radość. Miasto jest dla niego żywym organizmem – przywiązanie do zdjęć to przywiązanie do wizerunku miasta, obrazu sprzed wieków i sprzed lat.

W „Stambule” Pamuk dotyka jeszcze jednego tematu: życia na styku dwóch kultur – Wschodu i Zachodu. W swojej twórczości oswaja zeuropeizowaną część kontynentu z tradycją muzułmańską, jej praktycznymi przejawami w życiu tureckiego społeczeństwa, Potępia nacjonalizm, który prowadzi do fanatyzmu, ale też nie jest za bezkrytycznym przyjęciem zachodnich wzorców. Uważa, że Turkom brak odwagi, aby samodzielnie określić swoją tożsamość. W 1989 roku występuje w obronie Salmana Rushdiego, a w 2005 roku w wywiadzie dla jednej z gazet mówi o rzezi Turków na Ormianach, dokonanej w czasie I wojny światowej. Został oskarżony o oczernianie Turcji i sam wymagał teraz obrony. Mieszka poza Turcją – on, pisarz turecki, laureat literackiej nagrody Nobla w 2006 roku.

„Stambuł” zawiera wątki autobiograficzne z lat dzieciństwa i młodości, ale nie jest tylko biografią, nie jest tylko esejem, nie jest tylko literacko przetworzonym wspomnieniem. Jest tym wszystkim i jeszcze czymś o wiele więcej. Jest to historia osobna – to, czego nie ma, co było, czego nie będzie…

Pokaż wszystkie opinie o tej książce
Trwa wyszukiwanie najtańszych ofert.
Moja Biblioteczka
Jeżeli chcesz dodać książkę do biblioteczki, wybierz półkę, oceń lub napisz opinię.
Przeczytane
loading

Opinie czytelników


O książce:
MMA Fighter. Przebaczenie

Cudowna, fantastyczna, genialna, wzruszająca opowieść o nieziemsko przystojnym mężczyźnie i cudownej, skromnej kobiecie. Mam cichą nadzieję, że to nie...

zgłoś błąd zgłoś błąd