Nasza strona internetowa wykorzystuje cookies (pol.: ciasteczka)

W celu sprawnego i szybkiego działania serwisu, zapewnienia wygody podczas jego przeglądania, dostosowywania funkcjonalności do indywidualnych potrzeb użytkowników, a także w celach statystycznych oraz reklamowych, używamy informacji zapisanych za pomocą cookies. Korzystanie z serwisu jest równoznaczne ze zgodą użytkownika na stosowanie plików cookies. Więcej informacji znajdziesz tutaj.

Paradoks. Dziewięć największych zagadek fizyki

Tłumaczenie: Julia Szajkowska
Seria: Wiedza i Życie - Orbity Nauki
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka, Prószyński i S-ka
7,06 (31 ocen i 5 opinii) Zobacz oceny
10
0
9
1
8
9
7
15
6
4
5
1
4
1
3
0
2
0
1
0
Edytuj książkę
szczegółowe informacje
tytuł oryginału
The Nine Greatest Enigmas in Physics
data wydania
ISBN
9788379610181
liczba stron
248
słowa kluczowe
fizyka
język
polski
dodała
Ag2S

W nauce istnieje wiele idei, które na pierwszy rzut oka zdają się przeczyć zdrowemu rozsądkowi. Nazywamy je zazwyczaj paradoksami. Rozwiązanie niektórych z nich stanowiło prawdziwe wyzwanie, a niekiedy zwiastowało narodziny przełomowych teorii. W swojej książce profesor Jim Al-Khalili skupia się na problemach związanych z naturą czasu, przestrzeni i właściwościami Wszechświata, które na...

W nauce istnieje wiele idei, które na pierwszy rzut oka zdają się przeczyć zdrowemu rozsądkowi. Nazywamy je zazwyczaj paradoksami. Rozwiązanie niektórych z nich stanowiło prawdziwe wyzwanie, a niekiedy zwiastowało narodziny przełomowych teorii.
W swojej książce profesor Jim Al-Khalili skupia się na problemach związanych z naturą czasu, przestrzeni i właściwościami Wszechświata, które na pierwszy rzut oka wydawały się absurdalne, jednak wystarczyło spojrzeć na nie pod odpowiednim kątem, by przekonać się, że nie tylko nie zawierają żadnej sprzeczności, ale kryją także głęboką prawdę o naszej rzeczywistości. Przedstawione w książce w przystępny i niepozbawiony poczucia humoru sposób paradoksy nauki dostarczają czytelnikom nie tylko rzetelnej wiedzy, ale także – a może przede wszystkim – wyśmienitej rozrywki intelektualnej.

 

źródło opisu: Wydawnictwo Prószyński i S-ka, 2014

źródło okładki: http://www.proszynski.pl/

pokaż więcej

Brak materiałów.
książek: 309
Carmel | 2017-05-28
Na półkach: Fizyka_1, Przeczytane, E-book
Przeczytana: 28 maja 2017

Czym jest książka 'złotego środka'? To książka zrównoważona miedzy wszystkimi potrzebami czytelnika, zarówno uświadomionymi jak i niezwerbalizowanymi. Czyli taka książka nie istnieje. Są książki, które się czyta dla jednego zdania, jednej myśli, iskry stanowiącej punkt wyjścia do zmiany rozumienia czegoś, sięgnięcia po inną lekturę z bibliografii. Wtedy taka publikacja jest cenna niezależnie od dominującej, być może nawet w 99%, niezrozumianej czy niepociągającej treści. Diamenty są tak cenne, bo nie są piaskiem na ulicy. W opiniowanej książce jest kilka takich potencjalnych iskier.

Masz edukację szkolna za sobą. Jeśli fizyka była dla ciebie złem koniecznym, a lata doświadczeń i zadziwienie światem wciąż wymagają nowych doznań, jeśli zastanawiasz się 'dlaczego istnieje raczej coś niż nic', jaki sens nadać wszystkiemu i czemukolwiek, jak rozumieć przyczynowość, fenomen czasu czy możliwość obiektywnego poznania, przeczytaj "Paradoks. Dziewięć największych zagadek fizyki". W niej Al-Khalili zebrał kilka paradoksów, które kiedyś stanowiły wyzwanie dla naukowców, dziś istnieją w postaci strywializowanej lub inspirującej pisarzy SF. Jednak w swej istocie, część z nich dotyczy nierozwiązanych podstaw i poszukiwań odpowiedzi na doświadczaną interakcję ze światem i jego rozumieniem od strony fizyki. W szczególności, u Al-Khalila podniesione kwestie to:

• Czemu wszystko nie jest możliwe?
• Jakie są konsekwencje skończoności prędkości światła?
• Czemu niska entropia Słońca, to niezbędny element do istnienia życia na Ziemi?
• Czy można podróżować w czasie?
• Czemu nie istnieje perpetuum mobile?
• Jak się ma chaos, nieprzewidywalność do wolnej woli i determinizmu?
• W jakim stopniu można przewidzieć przyszłość?

Pierwszy ciekawy paradoks - Olbersa, to obserwowany problem ciemnego nocnego nieba, które miałoby być jasne jak w dzień, jeśli Wszechświat byłby nieskończony. Czemu jednak tak nie jest? Sam problem został opisany interesująco za pomocą współczesnej kosmologii. Drugi paradoks - Maxwella jest przede wszystkim ciekawy ze względu na opisane bardzo intuicyjnie zjawisko entropii. Problem perpetuum mobile, utraty informacji, które szeroko analizował Szilard, w opiniowanej książce podano świetnie. Przy okazji dostajemy wiele wyjaśnień konsekwencji zasad termodynamiki związanych ze starzeniem organizmów i fizycznym znaczeniem fotonów słonecznych dla ziemskiego życia. Wielość analogii (np. karcianych) daje dużo możliwości na przyswojenie sobie entropii w sposób preferowany przez odbiorcę. Zresztą cała książka obfituje w wielokrotnie powtarzane przykłady, które mają laikowi przybliżyć problem. Czytelnik prowadzony jest bezpiecznie, Al-Khalili lekkim językiem i z dystansem, opisuje niuanse fizycznego rozumienia świata.

Chyba najlepiej pod tym kątem wypadają rozdziały V-VIII o konsekwencjach teorii względności. W tej części znalazłem kilka perełek dydaktycznych, które pokazując geniusz Einsteina, dają szansę na kilka 'wow', gdy przychodzi zrozumienie istoty problemu. Paradoksy związane z bardzo szybkim ruchem i zmianą upływu czasu, wolniejszym się starzeniem czy skróceniem długości, prowadzą do nieintuicyjnych wniosków i pytań o relacje przyczynowo-skutkowe naszej rzeczywistości. W tej części znaków zapytania w stylu: 'czy można podróżować w czasie w przeszłość i zabić własnego przodka?', 'czy jeśli poruszamy się niemal z prędkością światła i dla obserwatora w spoczynku doznajemy skrócenia, to odczuwamy ten efekt?' jest sporo. Wszystkie dotykają kwestii rzeczywistości fizykalnego świata. Uzyskujemy maksymalnie proste i zrozumiałe dla każdego odpowiedzi. W szeroko analizowanym przykładzie z tyczką i stodołą, dostajemy całą gamę stwierdzeń tak przeczących zdrowemu rozsądkowi, że mogę jedynie z trudem powstrzymać się przed opisaniem szczegółów, by nie odbierać frajdy czytelnikom. Intelektualna uczta dla zmysłów gwarantowana! Najciekawsze jest to, że jak pokazuje doświadczenie, efekty relatywistyczne istnieją w naszym otoczeniu. GPS bez ich
uwzględnienia, każdej doby pogarszałby pomiar pozycji nadajnika o ok. 10 km!

W rozdziale o demonie Laplace'a autor podaje krótko opis wolnej woli, bez silenia się na niemożliwe wyczerpanie tematu. Przedstawia tylko własne rozumienie i to, co w temacie ma do powiedzenia fizyka. Ogólnie nie jest to tak klarowny wywód, jak przy teorii względności, jednak sam opis kluczowych tu pojęć 'chaos', 'determinizm', 'nieprzewidywalność' oddaje ich sens na gruncie nauki. Warto się nad nimi pochylić, szczególnie, że dominuje w przestrzeni publicznej mylny, obarczony filozoficznymi naleciałościami, dyskurs wypaczający ich sens. Skutkuje to nieuprawnionymi przeniesieniami na grunt nauk przyrodniczych i społecznych.

Główny cel, który przyświecał autorowi, to dotrzeć z największymi problemami fizyki do jak najszerszego grona odbiorców. Aby bez wzorów wywrzeć wrażenie tym, co fascynuje naukowców, musiał się pokusić o pewne uproszczenia, które jednak wciąż pozwalają na oddanie istoty, fenomenalnych i wykraczających poza zdrowy rozsądek, ustaleń badaczy. Wymowny przykład ze świata kwantowego i kompletnie nieoczekiwanego w naszym otoczeniu sposobu pomiaru:

"Płynie stąd jeden wniosek: zachowanie obiektów w świecie kwantowym zależy od tego, czy będziemy je obserwować czy nie. Gdy nikt nie patrzy, cząstki mogą się znajdować w stanie superpozycji czy wykonywać naraz więcej niż jedną czynność, wystarczy jednak tylko spojrzeć w ich kierunku, a coś każe im w jednej chwili wybrać którąś z możliwych opcji i zachowywać się porządnie."

Powyższy cytat pochodzący, z rozdziału o paradoksie kwantowego kota Schrödingera, daje literacką próbkę tego, jakiej natury jest to problem, bez detali technicznych. Najciekawsze w tym przypadku jest to, że samo zrozumienie paradoksu, daje możliwość udziału w sporach o fundamentalnym znaczeniu dla fizyki, który wciąż czeka na rozwiązanie.

=============
Bardziej formalnie o minusach.

Książka właściwie zawiera 5 paradoksów (Olbersa, Maxwella, trzy rozdziały o paradoksie związanym z równoczesnością w teorii względności, demon Laplace'a i kota Schrödingera). Początkowe dwa rozdziały są wstępem i stanowią dyskusję nad tym, czym są paradoksy oraz opisem dawno już wyjaśnionych kwestii. Pierwszy z nich, paradoks teleturnieju to właściwie pewien problem z rachunku prawdopodobieństwa, gdzie dochodzi się do nieintuicyjnych wniosków. Drugi, to seria paradoksów starożytnego myśliciela Zenona, które od kilkuset lat mają dokładnie wyjaśnienia na gruncie rozumienia szeregów i rachunku różniczkowego. Paradoks ten w wersji poglądowej mówi o uciekającym żółwiu i goniącym go Achillesie, których w pewnym momencie dzieli 100 metrów. Niech biegacz jest 10x szybszy. Gdy Achilles przebiegnie ten dystans, żółw oddali się na 10 metrów. Po chwili, gdy biegacz dopadnie miejsca pobytu gada sprzed chwili, ten oddali się na metr. Zenon uznał, że dzieląc odcinki drogi w nieskończoność dojdziemy do sprzecznego z doświadczeniem wniosku, iż Achilles nigdy nie dogoni żółwia. Dopiero rachunek różniczkowy pozwala w pełni zrozumieć błąd, który wynika z nieuwzględnianiu faktu, że skończone przedziały czasu i drogę można dzielić nieskończenie na coraz mniejsze przedziały. Stąd w mylnym rozumowaniu zakłada się, że Achilles musi przebyć nieskończoną liczbę odcinków drogi i przez to, że będzie to trwać nieskoczenie długo (co jest błędnym założeniem), żółwia nie dogoni! Ostatecznie Zenon z Elei dochodził do wniosku, że ruchu nie ma - wszystko spoczywa. Nie rozumiem, czemu ten paradoks pojawił się w pracy. Być może potrzebny jest filozofom, którzy czasem wciąż go roztrząsają metafizycznie (na przykład Henri Bergson).

Ostatni rozdział, paradoks Fermiego nie jest w sensie naukowym paradoksem tej samej wagi, co właściwe paradoksy. To zaledwie spekulacja związana z nieobserwowaniem przez Ziemian innych pozaziemskich istot. Cały wywód nie jest zbyt ciekawy, może, co najwyżej zaciekawić fanów SF.

=============
Ogólna ocena: za środkowe partie - byłoby 9, za początek i koniec pracy - 5, w sumie arytmetyczne 7. Warto wczytać się tylko we fragmenty, gdzie Al-Khalili pochyla się nad paradoksami: termodynamicznym, relatywistycznym, niepełnej informacji i kwantowym. Reszta do zapomnienia.

Generalnie świetne 70% książki, które polecam.

Pokaż wszystkie opinie o tej książce
Już teraz nowa funkcja: pakiety. Dowiedz się więcej jak kupić kilka książek w najlepszej cenie >>>
Trwa wyszukiwanie najtańszych ofert.
Moja Biblioteczka
Jeżeli chcesz dodać książkę do biblioteczki, wybierz półkę, oceń lub napisz opinię.
Przeczytane
loading

Opinie czytelników


O książce:
Chłopiec z Aleppo, który namalował wojnę

Dość drastyczna książką, wyraźnie pokazująca ogromną niesamodzielność głównego bohatera oraz ślepe poświęcenie jego siostry.

zgłoś błąd zgłoś błąd